Naam:

Dreef naar de Heyhoeff

Vermeldingen door Cornelissen:

Cornelissen noemt een dreef, maar niet specifiek deze dreef.

Verklaring door Cornelissen:

1) breede weg, geschikt om er vee langs te drijven; breede landweg

2) met bomen beplante weg, laan (W.N.T. 3267-8)

Ligging:

Het is een deel van de tegenwoordige Jekschotstraat.

De volgende percelen grenzden aan deze dreef: 24, 25, 47-59

Opmerkingen:

Deze weg was een oude doorgaande route van de Valstraat via Zijtaart naar Zondveld, dan naar de Heihoef en door naar Lieshout. De route bestond waarschijnlijk uit soms breed uitwaaierende karrensporen door de hei. Als een wegdeel slecht was, zal men er met de kar omheen getrokken zijn. Door het uitgeven van percelen in 1801 werd deze “baan” in een keurslijf gedwongen en ontstond er een smallere weg.

Naam:

't Erps Gerigt, het Gerecht

Vermeldingen door Cornelissen:

Een heijcamp gelegen ontrent het gericht [RG167-11 (1629)];

halve buender heylant gelegen onder Veghel op ’t Lijntvenne omtrent het gerichte [Dom. 171 (1731-1756)]

Verklaring door Cornelissen:

Onbekende ligging in de omgeving van het Leinsven, zuidelijk van het Zondveld. De benaming wordt nu gebruikt voor een weggetje in het leinsven. In de hei, waar de grenzen van Veghel, Lieshout en Erp samenkomen ligt een stuk grond dat nog “tgerecht” heet. In een Erps Verpondingboek van 1761 wordt gesproken van: Land aan de Galgberg in ’t Lijnt. Werden hier de gerechtelijke processen ten uitvoer gelegd?

Ligging:

Op de kadasterkaart van 1832 staat het Gerecht getekend nabij het punt waar de grenzen van Veghel, Erp en Lieshout samenkomen.

Perceel 7 grensde aan het Erps Gericht en perceel nr. 9 lag in de buurt van het Erps gericht.

Opmerkingen:

Dat er recht gesproken werd, zoals Cornelissen schrijft, is onwaarschijnlijk, dat zal in de dorpskommen van Veghel en Erp gebeurd zijn. Wel werd hier de doodstraf uitgevoerd.

In de periode 1566-1648 had de hertog van Brabant de hoge rechtspraak van Erp en Veghel verpand aan de familie Van Erp, die in Veghel op kasteel Frisselstein woonde. De heer van Veghel en Erp mocht ook de doodstraf uitvoeren. Daarvoor had de heer van Erp en Veghel een galg op laten richten ver weg in de hei aan de uiterste punt van de gemeente. In 1646 stond die galg er, want toen werd de ligging van een perceel grond omschreven als gelegen bij ‘de galghe bij den pael'. Op een uit kaart uit 1752 staat de galg nog getekend.

Bron: Meuwese, A.P.M. Erp, gemeente en parochie (Erp 1955) 137-138; idem, Veghel in de loop der tijden (Veghel 1981) 25-27.)

Naam:

den Groete Pael

Vermeldingen door Cornelissen:

De groote pael, sontvelt [Hs- (1594)]

Verklaring door Cornelissen:

Onbekende ligging, liggende op het Zondveld onder Zijtaart. Benoeming naar de oppervlakte.

Ligging:

De grenspaal tussen Erp, Veghel en Lieshout. Op deze plek liggen prehistorische grafheuvels. Deze grafheuvels zullen in de middeleeuwen bij de vaststelling van de gemeentegrenzen waarschijnlijk als oriëntatiepunt (in de heide) gediend hebben.

Perceel 7-9: by den groete pael tussen die gemeynte van Erp, Vechel ende Lieshoudt, op Lyntvenne.

Opmerkingen:

Cornelissen denkt dat de naam van de grenspaal overgegaan is naar een nabij gelegen perceel, en dat de naam Groete Pael naar dat perceel verwijst.

De vermelding: “by den groete pael tussen die ge­meynte van Erp, Vechel ende Lieshoudt, op Lyntvenne,” doet vermoeden dat de Paal zelf “Groete Pael” genoemd werd.

Zie toelichting bij de grenzen en uitgiften

Naam:

Heygat

Vermeldingen door Cornelissen:

Huys, hof en aengelege groes aent heygat op zontvelt [GVE12-279v (1771);

het heigat aan de Leinsedel [N (1847)]; E 1567, 1569 (br: 85.10)

Verklaring door Cornelissen:

Ligging aan de noordpunt van het gebied het Leinsven onder Zijtaart aan de grens met Erp. Benoeming naar de ligging aan het vroegere heidegebied het leinsven. Mogelijk begaf men zich via dit punt naar de heide.

Ligging:

Perceel 21-23 lagen “aent Heygat”

Opmerkingen:

-

Naam:

Coore campen

Vermeldingen door Cornelissen:

Cornelissen vermeld het toponiem Kamp, maar niet specifiek deze Campen

Verklaring door Cornelissen:

In de enkelvoudsvorm is het een veel voorkomend toponiem voor het hele grondgebied van Veghel. Kamp, lat. campus, is oorspronkelijk een synoniem van veld in de betekenis van “open, onbebouwd veld”. Hier heeft kamp de secundaire betekenis van: een individueel uit het veld gewonnen en door een heg of een houtkant besloten perceel. (M. Top. Valk., -160)

Ligging:

Perceel 21-23 lagen “neffens de Coore campen”. De Coore campen lagen op Erps grondgebied, naast het Heygat. Zie de topografische kaart van 1838-1857.

Opmerkingen:

In Veghel is een kamp over het algemeen een uitgifte of ontginning in de wildernis gelegen. Cooren verwijst naar graan.

Naam:

Lynt

Vermeldingen door Cornelissen:

Op lynt [Hs – (1530)]

Verklaring door Cornelissen:

Tegenwoordige buurtschap onder Erp op grensgebied met Veghel. Leint plsl. dialekt voor lint = znw. o. ls kollektief aan vlas. (J. Goossenaerts, -464)

Volgens Smidt zou het verdwijnen van de linde op ongeveer 500 v. Chr. gesteld mogen worden. Lindebomen stonden in hoog aanzien. Ze kunnen meer dan 1000 jaren oud worden. De bast is zacht en werd benut als bindmateriaal.

Bij akkernamen zou het element meer gebruikt worden als een verwijzing naar de vlasteelt ter plaatse. Zo zou een ‘lijn­stukje’ een vlasakkertje zijn. Vari­anten zouden zijn: lin, lint, liem en lien. In andere streken zou ‘line’ een bepaalde maat zijn, een stuk land ter lengte van 100 roeden. (Buiks 1990:141; Buiks & Leenders 1993 dl.3:213; Moerman 1956:­144; Buiks 1984 dl.10:58; Waterbolk 1949:63; Smidt 1979; v.Berkel & Samplonius 1989:111; Debuigne 1979:148.)

Ligging:

Perceel 8-18 grensden aan de gemeint van Erp genaamd Lynt

Opmerkingen:

Er is een oudere vermelding in uitgiftebrief van Jekschot (1310) als 'Lint'.

Taalkundig ligt de verklaring van Leint als een collectief van Lein voor de hand. De vraag is dan wat Lein betekent. De verwijzing naar een cultuurgewas als vlas is niet overtuigend. Cultuurgewassen zijn geen blijvend element in het landschap. Ook veronderstelt dat de aanwezigheid van landbouwgrond. Leint was de naam voor de Erpse gemeint, of wildernis, niet voor cultuurland. Lein of Lin verwijst vermoedelijk naar een of andere boom, struikgewas of andere begroeiing in de wildernis. Misschien Linde?

Naam:

Lyntvenne, Leins Ven

Vermeldingen door Cornelissen:

Op lijntvenne [Mrv25-13 (1549)];

helft in twee bunder hoy in leyntsvenne [GVE12-213 (1777)];

het leinsven [kad. (1832)]; E 1507-1597

het leinsven [V,-]; E1538 (he: 1,67.90)

Verklaring door Cornelissen:

Gebied dat samen met de Heihoef en Jekschot de meest zuidelijke uitloper van het grondgebied vormt. Benoeming naar de ligging nabij het (Erpse) Lijnt; ooit zal hier een ven gelegen hebben, een klein vennetje was ook aanwezig in het nabij gelegen Lijnt.

Ligging:

Perceel 1-59 en de rest van het gebied gelegen in de driehoek omsloten door de gemeint van Erp, de gemeint van Lieshout en de Jekschotstraat.

Opmerkingen:

Volgens de hoogtekaart van 1962 bevonden zich in dit gebied een laagte. Mogelijk was dat eertijds een ven.

Naam:

Lieshoutschen dijk

Vermeldingen door Cornelissen:

Cornelissen noemt het toponiem Dijk, maar niet specifiek deze dijk.

Verklaring door Cornelissen:

Onbekende ligging op verscheidene plaatsen. Plaatselijk veel gebruikte aanduiding voor weg, ook als benaming voor aan een dijk liggende percelen.

Een dijk is meestal een iets verhoogde weg, vaak loodrecht op een beek of waterloop, maar ook wel dwars door de heide lopend. In Akkerdijk herkent men een dijk door een akkercomplex heen of langs een akkercomplex lopend. De Eikdijk zal een met eiken beplante dijk zijn. De dijken die meestal door de woeste gronden liepen moesten door de plaatselijke bevolking onderhouden worden. In de Baronie is het aantal dijknamen aanzienlijk. Het aantal straat-, weg- en steeg-namen is nog groter. Eenzelfde beeld treft men ook in de regio van de Helmondse cijnskring aan. Volgens Gijsseling wordt in bepaalde streken van België ‘dijk’ gebruikt in de betekenis van ‘gracht’. Soms wordt daar een dijk ook wel ‘dam’ genoemd, een verhoogde weg door drassige grond. (Buiks 1990: 138; Buiks 1990: 197; Buiks 1992: 36, Gijsseling 1954)

.

Ligging:

Tegenwoordig heet deze weg Het Gerecht.

De volgende percelen grensden aan de Lieshoutschen dijk: 25, 26, 28, 30-45, 47.

Opmerkingen:

Een dijk is een gebruikelijke aanduiding voor een weg door een nat gebied. Men groef twee sloten en hoogde de nieuwe weg of dijk daarmee op.

De naam betekent “weg naar Lieshout”

Naam:

Steegd naar het Erps Gerigt

Vermeldingen door Cornelissen:

Cornelissen noemt het toponiem Steeg, maar niet specifiek deze steeg.

Verklaring door Cornelissen:

Steeg, Mnl. stege, steech = smalle straat, behorende bij het werkwoord stijgen, gaan, omhoog gaan (Molemans-Mertens -1653).

Ligging:

De volgende percelen grensden aan deze steeg: 24, 28, 30-46

Opmerkingen:

Aangelegd bij de uitgiften van percelen in 1801. De naam betekent weg naar het Erps Gerigt

Naam:

Welt Roeffen camp

Vermeldingen door Cornelissen:

-

Verklaring door Cornelissen:

-

Ligging:

Perceel nr. 12 grensde aan Welt Roeffen Camp. Perceel nr. 11 was Welt Roeffen Camp

Opmerkingen:

Perceel nr. was in 1629 in bezit van Walraven, zoon van Rooff Janssen, ofwel van Welt Roef Janssen.