1. Cijnzen aan de heer van Helmond
werden betaald voor percelen die in 1190 van de gemeente
verkocht waren. De volgende twee cijnzen aan Helmond worden in
samenhang besproken: Hm-173 (oude nummering) t/m en Hm-176 (oude
nummering). De cijnsbetalers in de vijftiende en eerste decennia
van de zestiende eeuw waren:
|
Cijnsbetalers:
|
Transactie en datum: |
|
Hm-173 (oud)
4 nieuwe penningen uit het erfgoed van wijlen Johannes
Persoons (investiti) van Vechel, van een akker
genaamd Nuwelant:
|
|
|
Johannes Persoons (investiti) van Vechel |
Vermeld
vóór 1406 |
|
De weduwe en kinderen van Johannes Boekelaer |
Vermeld in
1406 |
|
De kinderen van Johannes Boekelaer |
Vererving in
1406-1421, vermeld in 1421 |
|
Rudolphus, zoon van Johannes Bokelair |
Verwerving in
1421-1447 |
|
Arnoldus, zoon van Wolterus Petrus |
Verwerving in
1421-1447 |
|
In
1438 wordt de cijns verdeeld.
|
|
|
Hm-173.1 (oud)
2
nieuwe penningen:
|
|
|
Arnoldus, zoon van Wolterus Petrus |
Vermeld in 1447 |
|
Theodoricus, zoon van Petrus Amelius |
Verwerving in 1460 |
|
Arnoldus, zoon van Danielis |
Verwerving in 1460 |
|
In
1460 wordt de cijns verdeeld.
|
|
|
Hm-173.1.1 (oud)
1
nieuwe penning:
|
Hm-5 (nieuw)
Hezelaar |
|
Henricus Boertman |
Vermeld in 1460 |
|
Arnoldus, zoon van Danielis |
Vermeld in 1465 |
|
Arnoldus, zoon van Johannes van Beringhen
|
Verwerving in 1465-1498 |
|
Hm-173.1.2 (oud)
1
nieuwe penning:
|
Hm-84 (nieuw)
Aan Beukelaars Steegd 26-28, 31 |
|
Petrus, zoon van Rodulphus van Boekelaer |
Verwerving in 1460, vermeld in 1465 |
|
Henricus, zoon van Arnoldus Molners (Multoris)
|
Verwerving in 1465-1498 |
|
Hugo, zoon van Nicholaus van Berkel |
Vermeld in 1498 |
|
Aelbertus, zoon van Hugo, zoon van Nicholaus van Berkel
|
Verwerving in 1498-1507 |
|
Hm-173.2 (oud)
2
nieuwe penningen:
(Omstreeks 1460 is het bedrag veranderd in 3 nieuwe
penningen.)
|
Hm-84
(nieuw)
Aan Beukelaars Steegd 26-28, 31 |
|
Petrus, zoon van Rodulphus van Boekelaer |
Verwerving in 1438, vermeld in 1465 |
|
Henricus, zoon van Arnoldus Molners (Multoris)
|
Verwerving in 1465-1498 |
|
Hugo, zoon van Nicholaus van Berkel |
Vermeld in 1498 |
|
Aelbertus, zoon van Hugo, zoon van Nicholaus van Berkel
|
Verwerving in 1498-1507 |
|
Cijnsbetalers:
|
Transactie en datum: |
|
Hm-174 (oud)
2 oude penningen uit het erfgoed van Trude Nennen,
uijt een stuk grond op de vijver (supra vivarium):
(in 1442 foutief overgeschreven als 2 nieuwe
penningen)
|
Hm-5
(nieuw)
Hezelaar |
|
Trude Nennen |
Vermeld
vóór 1406 |
|
Gerardus de Vries (Friso), zoon van Gerardus,
zoon van Hillen |
Vermeld in 1406 en in 1421 |
|
De weduwe van Gerdus de Vries (Friso), zoon van
Gerardus, zoon van Hillen, met haar 3 kinderen
|
Vererving in 1421-1447 |
|
Andreas, zoon van Henricus van Gael |
Verwerving in 1421-1447 |
|
Henricus Boermans |
Verwerving in 1442, vermeld in 1447 |
|
Arnoldus, zoon van Daniel, schoonzoon van Henricus
Boertmanss |
Verwerving in 1447-1465, vermeld in 1465 |
|
Arnoldus, zoon van Johannes van Beringhen, schoonzoon
van Arnoldus Danielis |
Verwerving in 1465-1498, vermeld in 1507 |
|
Wolterus,
zoon van Wilhelmus Wolteruss |
Verwerving na 1507 |
|
De weduwe van Wolterus Wilhelmus Wolteruss |
Vererving na 1507 |
|
Cijnsbetalers:
|
Transactie en datum: |
|
Hm-175 (oud) 4 oude penningen uit het erfgoed van wijlen
Henricus Boermans:
|
|
|
Henricus Boermans |
Vermeld
vóór 1406 |
|
Johannes van Hautart van Den Bosch (de Buscho)
|
Vermeld in 1406 |
|
Mechteld en Bela, kinderen van Theodoricus van Hautart
|
Verwerving in 1406-1421, vermeld in 1421 |
|
Henricus Boertmans, schoonzoon van Ludovicus van Bladel
|
Verwerving in 1430, vermeld in 1447 |
|
De 4 kinderen van Henricus Boertmans |
Vererving in 1447-1465 |
|
Arnoldus, zoon van Daniel |
Verwerving in 1447-1465 |
|
Arnoldus, zoon van Henricus Boertmans |
Verwerving in 1447-1465 |
|
In 1457 wordt de cijns verdeeld.
|
|
|
Hm-175.1 (oud) 2 oude penningen:
|
Hm-94 (nieuw)
Bolken 15 |
|
Arnoldus, zoon van Henricus Boertmans |
Vermeld in 1457 |
|
Arnoldus, zoon van Daniel |
Verwerving in 1457-1465 |
|
Ysebrandus van de Camp, schoonzoon van Arnoldus, zoon
van Henricus Boertmanss |
Vererving in 1465-1498, vermeld in 1498 |
|
Godefridus, zoon van Gosewinus van Udehove |
Verwerving in 1498-1507 |
|
Henricus, zoon van Rodulphus |
Verwerving in 1498-1507 |
|
Aleydis, weduwe van Henricus, zoon van Rodulphus
|
Vererving in 1498-1507 |
|
Heer Theodricus, zoon van Arnoldus
|
Verwerving na 1507 |
|
Hm-175.2 (oud) 2 oude penningen:
|
Hm-5 (nieuw)
Hezelaar |
|
Arnoldus, zoon van Danielis, schoonzoon van Henricus
Boertmans |
Verwerving in 1457, vermeld in 1465 |
|
Arnoldus, zoon van Johannes van Beringhen, schoonzoon
van Arnoldus Danielis |
Verwerving in 1465-1507, vermeld in 1507 |
|
Wolterus, zoon van Wilhelmus Wolteruss |
Verwerving na 1507 |
|
De weduwe van Wolterus Wilhelmus Wolteruss |
Vererving na 1507 |
|
Cijnsbetalers:
|
Transactie en datum: |
|
Hm-176 (oud) 6 oude penningen uit het erfgoed van Nenna
van Hulselaer, eertijds van Heilwigis Mostaert (Sinapis):
|
|
|
De weduwe en 6 kinderen van Henricus, zoon van Henricus
Boertmans |
Vermeld in 1406 |
|
De 6 kinderen van Henricus Henricus Boertmans
|
Vererving in 1406-1421, vermeld in 1447 |
|
Arnoldus, zoon van Daniel, en Arnoldus, zoon van
Henricus Boertmanss |
Verwerving in 1447-1456 |
|
In 1456 wordt de cijns verdeeld.
|
|
|
Hm-176.1 (oud) 3 oude penningen:
|
Hm-94 (nieuw)
Bolken 15 |
|
Arnoldus, zoon van Henricus Boertmans |
Vermeld in 1457 |
|
Arnoldus, zoon van Daniel |
Verwerving in 1457-1465 |
|
Ysebrandus van de Camp, schoonzoon van Arnoldus, zoon
van Henricus Boertmanss |
Vererving in 1465-1498, vermeld in 1498 |
|
Godefridus, zoon van Gosewinus van Udehove |
Verwerving in 1498-1507 |
|
Henricus, zoon van Rodulphus |
Verwerving in 1498-1507 |
|
Aleydis, weduwe van Henricus, zoon van Rodulphus
|
Vererving in 1498-1507 |
|
Heer Theodricus, zoon van Arnoldus
|
Verwerving na 1507 |
|
Hm-176.2 (oud) 3 oude penningen:
|
Hm-5 (nieuw)
Hezelaar |
|
Arnoldus, zoon van Danielis, schoonzoon van Henricus
Boertmans |
Verwerving in 1457, vermeld in 1465 |
|
Arnoldus, zoon van Johannes van Beringhen, schoonzoon
van Arnoldus Danielis |
Verwerving in 1465-1507, vermeld in 1507 |
|
Wolterus, zoon van Wilhelmus Wolteruss |
Verwerving na 1507 |
|
De weduwe van Wolterus Wilhelmus Wolteruss |
Vererving na 1507 |
De omschrijvingen van
de cijnzen in 1406 zijn:
Hm-173 (oud):
4 nieuwe penningen uit het erfgoed van wijlen Johannes
Persoons (investiti) van Vechel, van een akker
genaamd Nuwelant
Hm-174 (oud): 2 oude penningen uit het erfgoed van Trude Nennen,
uijt een stuk grond op de vijver
Hm-175 (oud):
4 oude penningen uit het erfgoed van wijlen
Henricus Boermans
Hm-176 (oud):
6 oude penningen uit het erfgoed van Nenna
van Hulselaer, eertijds van Heilwigis Mostaert
In de achttiende eeuw rustten deze
cijnzen op:
Hm-84 (nieuw):
Aan Beukelaars Steegd 26-28, 31
Hm-94 (nieuw): Bolken 15
Hm-5 (nieuw): mogelijk
Hezelaar 1, 3 en 4
Hm-5 (nieuw) is nog met zekerheid
gelokaliseerd. Een beschrijving van het cijnsgoed uit
1599-1642 is:
Wte
Drussstucken gelegen
- e.z.: Gerit Henricx
- a.z.: de straat
- e.e.: Joncker Gort van Erp
Lasten:
- een cijns van Helmond van 2
nieuwe penningen, 2 oude penningen, 3 oude penningen en 1 nieuwe
penning, samen omgerekend: 0-1-8
Het cijnsboek van 1714-1783 geeft een
identieke beschrijving maar dan met de variant ‘Donstucken’.
Dit toponiem troffen we aan als "Droesstucken" voor perceel
Hezelaar nr. 9. Vermoedelijk moeten we Hm-5(nieuw) ergens in
deel Hezelaar plaatsen. Dit vermoeden wordt gesteund door de
vermelding van Joncker Gort van Erp als eigenaar van een
belendend perceel. De familie van Erp bezat onder andere
Hezelaar nrs. 9 en 10 en (aangrenzend) Hoge Akker nr. 24.
Opeenvolgende
cijnsbetalers voor Hm-5 (nieuw waren):
|
Cijnsbetalers:
|
Transactie en datum: |
|
Hm-5 (nieuw)
|
|
|
Anneken Art Bartholomeus Janssen
|
Vermeld in 1599-1642 |
|
Gerit Henricx
(zijn familienaam was Van Heeswijk) |
Verwerving in 1599-1642, vermeld in 1642 |
|
Art,
zoon van Gerardt Henricx |
Verwerving in 1642-1714 |
|
De
weduwe van Art Gerardt Henricx met haar 7 kinderen |
Vererving in
1642-1714 |
|
Heer
Baron van Leefdael, evictor |
Verwerving in 1642-1714 |
|
Henrick Aerts van Heeswyck
|
Koop bij evictie in 1642-1714 |
Latere cijnsbetalers worden in het
cijnsboek niet genoemd. Kennelijk is de cijns vanaf een bepaald
moment niet meer betaald. Dit verklaart dan ook waarom we deze
cijns niet meer aantreffen in de achttiende eeuwse
omschrijvingen van goederen. Mogelijk rustte Hm-5 (nieuw) op
Heselaar nrs. 1, 3 en 4.
De percelen verbonden aan opvolgende nummers in de
cijnsadministratie lagen veelal bij elkaar. Dit zal ook het
geval zijn met Hm-173 t/m 176. Hm-173 (oud) t/m Hm-176 (oud) zijn al
in de vijftiende eeuw verdeeld geraakd en mogelijk deels verhuisd.
De
lokatie van de cijnzen in achttiende eeuw is: Bolken 15, Aan
Beukelaars Steegd 26-28 en 31 en mogelijk Hezelaar 1, 3 en 4.
Deze percelen lagen niet ver van elkaar (zie kaartje hier naast).
Dit maakt aannemelijk dat een of
enkele van de oorspronkelijke cijnsgoederen daar ergens gelegen
was of waren.
Hm-5 (nieuw) is de 'constante factor'
in dze cijnzen. Hm-174 (oud) gaat helemaal over in Hm-5 (nieuw)
en de andere cijnzen gedeeltelijk. Het toponiem Druestucken vinden we in
de achttiende eeuw als naam van perceel Heselaar nr. 9 (zie
kaartje hierboven) en ook bij Hm-177 (oud) (zie de
toelichting bij Offeren). We plaatsen cijnzen Hm-173 (oud) t/m
Hm-177 (oud) daarom op het Hezelaar. Het ging oorspronkelijk om 2
bunder en 6 lopens (ofwel 22 lopens) in 1190-1314 uitgegeven grond,
2. Het hele hier besproken
gebied is 4 bunder en 2 lopens (ofwel 34 lopens) groot. We nemen
aan dat het hele gebied in 1190-1314 uitgegeven is en dat 12
lopens later op een perceel op Bolken rustte (zie
de
toelichting bij Bolken).
3.
De oudste aanwijzing voor het huis op
perceel nr. 14 (het driehoekige perceeltje genaamd Kouwenoord)
dateert uit 1736. We namen aan dat dit eprceel in de periode
1650-1736 van de gemeente gekocht of illegaal in gebruik genomen
is. |