|
Naam:
|
Achterdijk, Afterpat, Afterwech |
|
Vermeldingen door Cornelissen:
|
Huijs, hoff, boomgart gelegen tot Vechel aen den
achterdijck [N (1659)]
land
de achterdijk [Mrv91-60 (1713)]
agterdijk [RAV-159 (1759)]
huijs, hof op den agterendijk [GVEI2-81 (1778)]
gelegen in Veghel in de straat op den achterdijk [N
(1842, 1893)]. G 43, 44, 45 (hu, sch, erf, tu: 02.55).
|
|
Verklaring door Cornelissen:
|
Tegenwoordig de Deken van Miertstraat. Benoeming naar de
ligging achter de straat
(Hoofdstraat).
Zij liep parallel aan de Hoofdstraat. |
|
Ligging:
|
Perceel nrs. 1-12 (acker genaamd den Achterdijk),
grenzend aan de Agterdijck, nrs 1-6, 17 |
|
Opmerkingen:
|
Een naam gebruikt voor zowel de latere Deken van
Miertstraat, de latere Kalverstraat en het
tussenliggende gebied. Zie
verhaal over de Achterdijk.
|
|
Naam:
|
Bosstraat |
|
Vermeldingen door Cornelissen:
|
De
bolcken, bosstraat onder de molen heeselaar [Hs- (1539)]
coolencamp (veltje) hantfoirtse tiende hey by de
boschstraat [Hs- (1616)]
hoy
in de boschstraet [GVEI2-83 (1778)]
boschstraat waaronder Beugs brugje en oude huisplaats
[GVB26 (1783)].
|
|
Verklaring door Cornelissen:
|
Dit
is de oorspronkelijke benaming voor de aloude verbinding
met 's-Hertogenbosch nu vaak de dorpenweg genoemd. De
huidige Middegaal, Gasthuisstraat, Stationsstraat,
Molenstraat en Deken van Miertstraat werden alle zo
genoemd. Bos is hier dus een verkorting van
's-Hertogenbosch.
|
|
Ligging:
|
Perceel nr. 12 grensde aan de Bosstraat |
|
Opmerkingen:
|
-
|
|
Naam:
|
Die Dungen |
|
Vermeldingen door Cornelissen:
|
In
prochia de Vechel .... in loco dicto die dungen [GVIE2
(1357)].
|
|
Verklaring door Cornelissen:
|
Onbekende ligging. Dung = donk hoger gelegen gebied in
een depressie (M. Top. Val. 109). |
|
Ligging:
|
Perceel nr. 14 |
|
Opmerkingen:
|
Tot in de vijftiende eeuw de naam van de beemden ter
hoogte van kasteel Frisselstein en een vermoedelijk deel
van de Molenbeemden.
|
|
Naam:
|
Frisselstein |
|
Vermeldingen door Cornelissen:
|
oculaire inspectie over de reparatie van het casteel
Fritzelsteijn [RAV95-161 (1712)
casteel en lande daeraen genaemt Fridtselsteyn, vrey van
tiende [GVEI2-86 (1778)]
casteel en landt daeraen genaemt Frisselsteyn [GVEI2-86
(1778)]
een
bierbrouwerij met de daarbij behoorende gereedschappen
woonhuijs met de daar aangelegen stallingen voor
runderen en paarden, lastplaats dorsvloer, waageschuur,
varkenskooij en verder getimmerten, hof boomgaert en
aangeleege teul- en groeslanden gelegen binnen den dorpe
van Veghel vast aan de oude Roomsche kerk, van ouds
genaamd het kasteel van Fritselstein, groot in gronden
ca. 14 lopensen, belend oost de pastorij, west de rivier
[N. (1820)]
bierbrouwerij genaamd fritselstein, heerenhuis genaamd
fritselstein [N. (1883)]; G 10-12 (hu: 15.50; tu: 10.50;
pleziertuin: 1.05.60).
|
|
Verklaring door Cornelissen:
|
Kasteel in Veghel dat aan het begin van de vorige eeuw
werd afgebroken. Het eerste lid is
waarschijnlijk een Duitse mansnaam, het tweede lid de in
Duitsland gebruikelijke
aanduiding voor burcht (Meuwise, - ). De naam is te
verklaren als een evolutie van
Friesenstein, stein of burcht van de Vriese. De Vriese
is een veel voorkomende 14e en 15e
eeuwse naam in Veghel (M. v. Asseldonk, 1987-97).
|
|
Ligging:
|
Perceel nr. 14 |
|
Opmerkingen:
|
De naam is afgeleid van de persoonsnaam Godefridus (Fridus,
Frits). Godefridus van Erp bouwde in de tweede helft van
de vijftiende eeuw een huis uit tot kasteel. Zie het
verhaal over Frisselstein.
|
|
Naam:
|
Hermeij |
|
Vermeldingen door Cornelissen:
|
De
hermey op de agterdijk [RAVI59-154v (1751)]
een
huijsinge met op en dependentie van dien bestaende in
twee woninge en aengelege hoff, groot ca. 30 royen,
geleegen ontrent de kerke voer de hermeij, een zijde de
gemeente en seeker landt en weg door 't hecken
toebehorende Benjamin de Jong, een einde den voetpadt
[RAVIlO-253 (1793)].
|
|
Verklaring door Cornelissen:
|
Onbekende ligging in de dorpskom aan de achterdijk. Moet
het eerste lid gelezen worden als "heer" in de betekenis
van 1) titel, waarmede men een boven ons geplaatst
persoon noemt of aanspreekt, 2) landsheer, vorst (Verwijs
en Verdam, -259-361), of ook in de betekenis van heer,
leger gewapende schaar (Verwijs en Verdam, -363). Het
tweede lid houdt mogelijk verband met het Mnl. "meyen"
in de betekenis van 1) zich verlustigen zich vermaken,
voor zijn genoegen uitgaan, eig. het meifeest vieren (Verwijs
en Verdam, -1336).
Mogelijk is er ook sprake van een afleiding van Mni.
Heremite kluizenaar (Verwijs en
Verdam, -364).
|
|
Ligging:
|
Deel van perceel nr. 14 |
|
Opmerkingen:
|
Een verklaring uit 1720 schrijft:
Het is daarom dat dit veldje de naam
draagt Hermeij. Dat is de plaats van ‘revugien’ in
tijden van oorlog
Afgeleid van “heer=” = leger, en “-meij” = vermeiden.
Plaats waar de bevolking naar toe vluchtte en zich
verschanste in tijden van oorlog.
Zie het
verhaal over Frisselstein.
|
|
Naam:
|
Kerckpat |
|
Vermeldingen door Cornelissen:
|
Land
in den bulck aan die kercpad [BP1188-382 (1444)]
|
|
Verklaring door Cornelissen:
|
Benoeming naar de ligging; een paadje dat naar de kerk
leidde of percelen aan een
dergelijk paadje gelegen. Ligging in de Bolken ter
plaatse van de huidige Deken Snoecxstraat. De kerkpad in
de Bolken sloot aan op de oude voetpad naar Uden, die
ook als kerkpad aangeduid werd en die westelijk van de
tegenwoordige weg naar Uden door de landerijen liep.
Restanten van deze kerkpad, alias voetpad naar Uden,
zijn nog aan te treffen.
|
|
Ligging:
|
Pad in noord-zuidrichting tussen perceel 7 en 9 |
|
Opmerkingen:
|
Pad waarover men ter kerke ging. |
|
Naam:
|
Langen Molenackers |
|
Vermeldingen door Cornelissen:
|
-
|
|
Verklaring door Cornelissen:
|
-
|
|
Ligging:
|
(Deel van) perceel nrs. 16-20 |
|
Opmerkingen:
|
Genoemd naar de vorm van de percelen. |
|
Naam:
|
Meester Jacobs Ackerken |
|
Vermeldingen door Cornelissen:
|
-
|
|
Verklaring door Cornelissen:
|
-
|
|
Ligging:
|
Perceel nr. 23 |
|
Opmerkingen:
|
Genoemd naar een eigenaar van vóór 1657. |
|
Naam:
|
Molen |
|
Vermeldingen door Cornelissen:
|
Windmolen op de meulentienden [Hs- (1300)]
den
moelenacker by den wijntmoelen [Mrv29-1 (1572-1574)]
coomwintmolen [Mrv91-229 (1740)]
eene
huizinge en verdere getimmerte erf bouwland en
geregtigheden staande en gelegen te veghel aan den molen
ter plaatse genaamd bolken [N (1843)]; G 258-260 (hu:
02.52; b: 25.80)
|
|
Verklaring door Cornelissen:
|
-
|
|
Ligging:
|
Perceel nr. 21 |
|
Opmerkingen:
|
-
|
|
Naam:
|
Molenacker |
|
Vermeldingen door Cornelissen:
|
Den
molenacker by die aa [BP1180-581 (1390-1395)]
den
molenacker tegenover dat huis aan die aa [BP1186-122
(1409)]
opten moleneckere [Mrv28-13 (1566)]
molenacker op agterdijk achter de straat [RAV158-77v
(1729)]
de
molenakker [N (1857)]; G 270 (b: 73.10).
|
|
Verklaring door Cornelissen:
|
Ligging in de dorpskom, straat nabij de bolken, tevens
onder Eerde. Benoeming naar de
ligging.
|
|
Ligging:
|
Perceel nrs. 16-20 |
|
Opmerkingen:
|
-
|
|
Naam:
|
Molenberg |
|
Vermeldingen door Cornelissen:
|
Landt aen de molenberg [GVEI2-83 (1778)]
1
perceel teulland genaamd den molenberg aan den molen,
belend voorden boschweg achter de eigenaars van den
windmolen de eene zijde [N (1828)].
|
|
Verklaring door Cornelissen:
|
Ligging bij de voornoemde molen. Benoeming naar de
ligging; de hoogte waarop de
molen stond. |
|
Ligging:
|
Perceel nr. 22 grensde aan de molenberg, en het perceel
zelf werd ook wel Molenberg genoemd. |
|
Opmerkingen:
|
-
|
|
Naam:
|
Molenhuis |
|
Vermeldingen door Cornelissen:
|
Dat
molenhuus by kerkhof [Hs- (1380-1385)].
|
|
Verklaring door Cornelissen:
|
Onbekende ligging. Benoeming naar de ligging. |
|
Ligging:
|
Perceel nr. 20 |
|
Opmerkingen:
|
Huis waar de molenaar woonde.
|
|
Naam:
|
Molenweg, Molendijk |
|
Vermeldingen door Cornelissen:
|
Cornelissen signaleert alleen een Molenweg in Eerde. |
|
Verklaring door Cornelissen:
|
-
|
|
Ligging:
|
Perceel nrs. 3-9 grensden aan de Molenweg of Molendijk. |
|
Opmerkingen:
|
De weg van het kasteel naar de molen, de latere Deken
van Miertstraat |
|
Naam:
|
Oude Bleyck |
|
Vermeldingen door Cornelissen:
|
Uyt
eene huysinge, hoff ende erffenissen omwaetert, liggende
tot Vechel omtrent de
kercke, aen de revier de Aa en aen de gemeijnte genaemt
d'oude bleijck [RGI69-35
(1646)]
uyt
een huysinge, hof en erff omwatert liggende tot Veghel
omtrent der kercke aldaar 7 l., d'een seyde en de eene
eynde aen de gemeynte genaemt de oude bleijck [Dom.
171-22v (1731-1756)].
|
|
Verklaring door Cornelissen:
|
De
bleek was eigenlijk de plaats waar het linnen gebleekt
werd. Bleek is thans nog een appelatief voor een achter
het woonhuis gelegen graspleintje waar men al dan niet
het lijnwaad laat bleken.
|
|
Ligging:
|
Deel van perceel nr. 14, waarschijnlijk het terrein de
Hermeij |
|
Opmerkingen:
|
-
|
|
Naam:
|
Roomsch kerkenhuis |
|
Vermeldingen door Cornelissen:
|
-
|
|
Verklaring door Cornelissen:
|
-
|
|
Ligging:
|
Perceel nr. 15. Perceel nr. 16 grensde aan het Roomsch
kerkenhuis |
|
Opmerkingen:
|
De in 1672 gebouwde schuurkerk voor de katholieken. |
|