Soeracker - toelichting op de uitgiften

Balkcijnzen:

Op perceel nr. 1 rustte een zogenoemde balkcijns of ballingcijns. Deze cijnzen zijn in de dertiende eeuw en in 1310 ontstaan door de omslag van de cijnzen voor de gemeint. Dit wijst er op dat er in 1310 al huizen stonden op deze percelen.


De school (perceel nr. 7):

Dit perceel is niet van de gemeente verkocht, maar is toch in deze rekonstruktie opgenomen, omdat dit gemeente-eigendom een school betreft en geen stuk gemeenschappelijke woeste grond. Dit schoolhuis werd in 1809 door de gemeente gebouwd.


Een cijns aan de hertog van Brabant:

In 1190 werd een perceel van de gemene gronden gekocht, belast met een cijns van een halve hoen aan de hertog van Brabant. Omgerekend volgens de gebruikelijke norm was het oorspronkelijke perceel 200 roeden groot.

Tussen 1392 en 1418 wordt de cijns opgesplitst in twee helften van ieder 1/4 hoen, Hg-5.1 en Hg-5.2. Hiervan werd Hg-5.1 on 1457 opnieuw in twee helften gesplitst van ieder 1/8 hoen, Hg-5.1.1 en Hg-5.1.2.
 

Hg-5.1.1 rustte in de achttiende eeuw op Soeracker nr. 33.

Hg-5.1.2 rustte in de achttiende eeuw op Hostie nr. 19.

Hg-5.2 rustte in de achttiende eeuw op Soeracker nr. 29.

 

We nemen aan dat de cijns oorspronkelijk op Soeracker nr. 29 thuis hoorde.



Cijnzen aan de heer van Helmond.

Vanaf 1190 betaalden lieden die een perceel van de gemeenschappelijke grond voor eigen gebruik kochten daarvoor een jaarlijkse cijns aan de landsheer. In 1314 gaf de hertog van Brabant deze cijnzen (met uitzondering van de hoendercijnzen) aan de Heer van Helmond. Cijnzen voor nieuwe uitgiften na 1314 inde de hertog hierna weer zelf. Cijnzen aan Helmond werden dus betaald voor in de periode 1190-1314 uitgegeven percelen.

Hm-35 (oud), Hm-35 (oud) en Hm-37 (oud) gingen over in Hm-46 (nieuw) (in de achttiende eeuw rustend op Valstraat nr. 12) en Hm-157 (nieuw) (rustend op Soeracker nr. 33).
 

Hm-38 (oud), Hm-39 (oud) en Hm-40 (oud) gingen over in Hm-157 (nieuw) (rustend op Soeracker nr. 33) en Hm-192 (nieuw) (rustend op Soerascker nr, 29.
 

De oudste cijnsbetalers waren:
 

 

Cijnsbetalers:

 

Transactie en datum:

Hm-35 (oud): 1406: 2 nieuwe penningen uit het goed t’ Zitart

 

Hermanus, zoon van Hermanus van Bijstervelt

 

Vermeld in 1406

 

In 1406-1421 wordt de cijns verdeeld

 

 

Hm-35.1 (oud): Uit het goed ter Zitart, 18 nieuwe penningen

 

Hm-157 (nieuw)

 

Hermanus, zoon van Hermanus van Bijstervelt

 

Vermeld in 1421

 

Thomas, zoon van Wilhelmus Johannes

 

Verwerving in 1421-1447, vermeld in 1465

De 4 kinderen van Elisabeth, dochter van Thomas

 

Verwerving in 1465-1498

 

Lucas, zoon van Arnoldus Donckers

 

Verwerving in 1465-1498, vermeld in 1507

Henricus, zoon van Henricus Roefs

 

Verwerving n 1507

 

Hm-35.2 (oud): 6 nieuwe penningen

 

Hm-46 (nieuw)

Wautgerus, zoon van Hermanus van Bysterveld

 

Verwervng in 1406-1421, vermeld in 1421

Rudulphus, zoon van Gerardus van Doeren

 

Verwerving in 1421-1447, vermeld in 1447

De weduwe van Rudulphus, zoon van Gerardus van Doeren met haar 6 kinderen

 

Vererving in 1447-1465, vermeld in 1465

 

Daniel, zoon van Gerardus Boertkens

 

Verwerving in 1465-1498, vermeld in 1507

Belendis, dochter van Daniel, zoon van Gerardus Boertkens

 

Verwerving n 1507

 

 

 

 

Cijnsbetalers:

 

Transactie en datum:

Hm-36 (oud): Uit het erfgoed van Rutgherus van Zitart, 2 nieuwe schellingen

 

Hermanus, zoon van Hermanus van Volkel van Bijstervelt

 

Vermeld in 1406

 

In 1406-1421 wordt de cijns verdeeld

 

 

Hm-36.1: 18 nieuwe penningen

 

Hm-157 (nieuw)

 

Dezelfde namen als bij Hm-35.1

 

 

Hm-36.2: 6 nieuwe penningen

 

Hm-46 (nieuw)

Dezelfde namen als bij Hm-35.2

 

 

 

 

 

Cijnsbetalers:

 

Transactie en datum:

Hm-37 (oud): 12 nieuwe penningen en 2 oude schellingen uit het goed van Rutgherus van Antwerpen

 

Hermanus, zoon van Hermanus van Volkel van Bijstervelt

 

Vermeld in 1406

 

In 1406-1421 wordt de cijns verdeeld

 

 

Hm-37.1: 9 nieuwe penningen en 18 oude penningen

 

Hm-157 (nieuw)

 

Dezelfde namen als bij Hm-35.1

 

 

Hm-37.2: 3 nieuwe penningen en 6 oude penningen

 

Hm-46 (nieuw)

Dezelfde namen als bij Hm-35.2

 

 

 

 

 

Cijnsbetalers:

 

Transactie en datum:

Hm-38 (oud): 9 oude penningen uit het goed Ter Eyken, eertijds van Katharina van Antwerpen

 

Hermanus, zoon van Hermanus van Volkel van Bijstervelt

 

Vermeld in 1406

 

In 1406-1421 wordt de cijns verdeeld

 

 

Hm-38.1: 6 oude penningen en 1 oort

 

Hm-157 (nieuw)

 

Dezelfde namen als bij Hm-35.1

 

 

Hm-38.2: 2 oude penningen en 1 oort

 

Hm-192 (nieuw)

Wautgerus, zoon van Hermanus van Bysterveld

 

Verwervng in 1406-1421, vermeld in 1421

Rudulphus, zoon van Gerardus van Doeren

 

Verwerving in 1421-1447, vermeld in 1447

De weduwe van Rudulphus, zoon van Gerardus van Doeren met haar 6 kinderen

 

Vererving in 1447-1465, vermeld in 1465

 

Arnoldus, zoon van Johannes, zoon van Leonius

 

Verwerving in 1465-1498

 

De weduwe van Arnoldus, zoon van Johannes, zoon van Leonius, met haar 2 kindern

 

Verwerving in 1465-1507

 

De weduwe van Rudolphus met haar 3 kinderen

 

Verwerving n 1507

 

 

 

 

Cijnsbetalers:

 

Transactie en datum:

Hm-39 (oud) (1406): 8 nieuwe penningen en 1 oort uit het erfgoed van Wilhelmus van Zichem en van Wautherus, zoon van Yda

 

Wilhelmus van Zichem en Wautherus, zoon van Yda

 

Vermeld vr 1406

 

Hermanus van Volkel

 

Vermeld in 1406

In 1409 wordt deze cijns verdeeld.

 

 

Hm-39.1 (oud): 6 nieuwe penningen en 1 oort

 

Hm-157 (nieuw)

Hermanus, zoon van Hermanus van Volkel van Bijstervelt

 

Verwerving in 1409, vermeld in 1421

Thomas, zoon van Wilhelmus Johanness

 

Verwerving in 1421-1447, vermeld in 1465

De 4 kinderen van Elizabeth, dochter van Thomas, zoon van Wilhelmus Johannes

 

Verwerving in 1465-1498

Lucas, zoon van Arnoldus Donckers

 

Verwerving in 1465-1498, vermeld in 1507

Henricus, zoon van Henricus Roufs

 

Verwerving n 1507

Hm-39.2 (oud): 2 nieuwe penningen en oort

 

Hm-192 (nieuw)

Wautgherus, zoon van Hermanus van Bystervelt de Jonge, genaamd van Bredelaer

 

Verwerving in 1409, vermeld in 1421

 

Rodulphus, zoon van Gerardus van Dorren

 

Verwerving in 1421-1447, vermeld in 1447

De weduwe en 6 kinderen van Rodulphus, zoon van Gerardus van Dorren

 

Vererving in 1447-1465, vermeld in 1465

 

Arnoldus, zoon van Johannes, zoon van Loyen

 

Verwerving in 1465-1498

 

De weduwe en 2 kinderen van Arnoldus, zoon van Johannes, zoon van Loyen

 

Vermeld in 1507

 

De weduwe en 3 kinderen van Rodulphus

 

Verwerving n 1507

 

 

 

 

Cijnsbetalers:

 

Transactie en datum:

Hm-40.1 (oud) (1406): 4 nieuwe penningen uit het erfgoed van Egidius Happen (Happonis)

 

De kinderen van Hermanus, zoon van Hermanus van Bijstervelt de Jonge

 

Vermeld in 1406

 

In 1409 wordt deze cijns verdeeld.

 

 

Hm-40.1.1 (oud): 2 nieuwe penningen

 

Hm-157 (nieuw)

Dezelfde namen als bij Hm-39.1 (oud)

 

 

Hm-40.1.2 (oud): 2 nieuwe penningen

 

Hm-192 (nieuw)

Dezelfde namen als bij Hm-39.2 (oud)

 

 

Hm-40.2 (oud): 6 nieuwe penningen en 2 oort

 

 

De kinderen van Hermanus, zoon van Hermanus van Bijstervelt de Jonge

 

Vermeld in 1406

 

In 1409 wordt deze cijns verdeeld.

 

 

Hm-40.2.1 (oud): 3 nieuwe penningen en 1 oort

 

Hm-157 (nieuw)

Dezelfde namen als bij Hm-39.1 (oud)

 

 

Hm-40.2.2 (oud): 3 nieuwe penningen en 1 oort

 

Hm-192 (nieuw)

Dezelfde namen als bij Hm-39.2 (oud)

 

 

 

 

 

Het totale cijnsbedag van deze cijnzen was 48 nieuwe penningen + 3 1/2 nieuwe oort + 33 oude penningen. Omgerekend volgens de gebruikelijke norm waren de oorspronkelijk uitgegeven percelen samen 8 bunder + 79 roeden groot. In 1406 was al dit goed in een hand.

 

Verder verhuisde een cijns van Hamsvoorts Brugje nr. 3 en een deel van de cijns op Hamsvoorts Brugje nr. 6 op een gegeven moment naar Soeracker nr. 29 . Vermoedelijk gebeurde dat in de periode dat Aert Gerardt Adriaens dit perceel in bezit had, dat was in de tweede helft van de 17de eeuw. Aert was gegoed op de Soeracker en via zijn vrouw ook gegoed op Hamsvoort. Deze cijns rustte oorspronkelijk dus niet op een perceel op Soeracker.


Conclusie:

Als we de latere uitgiften langs de randen buiten beschouwing laten, dan was het oppervlak van het hier besproken gebied 8 bunder + 200 roeden groot. Het gebied afgedekt door de cijnzen aan de heer van Helmond (uitgiften 1190-1314)  was 8 bunder + 70 roeden groot. We nemen daarom aan dat het hele hier besproken gebied in de periode 1190-1314 van de gemeint gekocht is. Het verschil van 130 roeden kan verklaard worden door onnauwkeurigheden in de landmeting en door kleine uitgiften langs de rand die onder onze radar gebleven zijn.
 

Kaart van Veghel     Soeracker