Keselaer - toelichting op de uitgiften

Balkcijnzen:

Op perceel nr. 2 rustte een zogenoemde balkcijns of ballingcijns. Deze cijnzen zijn in de dertiende eeuw en in 1310 ontstaan door de omslag van de cijnzen voor de gemeint. Dit wijst er op dat er in 1310 al een huis stond op dit perceel.


Perceel nr, 2: cijns aan de hertog:

Hg-40, een perceel uitgegeven in de periode 1380-1392 en belast met een grondcijns aan de hertog van 1 oude penning (= 1 lopens) had betrekking op perceel 2 of een van de aangelegen percelen. De cijns is op 14-2-1661 afgelost. De namen komen ongeveer overeen met die van Hm-100, welke cijns in de 18-de eeuw op perceel nr. 2 rustte.


Perceel nr, 2: cijnzen aan de heer van Helmond:

Vanaf 1190 betaalden lieden die een perceel van de gemeenschappelijke grond voor eigen gebruik kochten daarvoor een jaarlijkse cijns aan de landsheer. In 1314 gaf de hertog van Brabant deze cijnzen (met uitzondering van de hoendercijnzen) aan de Heer van Helmond. Cijnzen voor nieuwe uitgiften na 1314 inde de hertog hierna weer zelf. Cijnzen aan Helmond werden dus betaald voor in de periode 1190-1314 uitgegeven percelen.

Volgens R112 (27-9-1798) werd er toen uit perceel nr. 2 en nr. 3 een grondcijns van 0-15-0 aan de heer van Helmond betaald. Volgens de cijnsregisters van Helmond waren dat:
Hm-81:  0-7-4
Hm-83:  0-2-14
Hm-100: 0-0-10
Hm-109: 0-2-14

Deze cijnzen komen voort uit de volgende oudere cijnzen.
Hm-24 (oud) en Hm-29 (oud) gingen over in Hm-81 (nieuw)
Hm-46 (oud) werd gesplitst en ging over in Hm-81 (nieuw) en Hm-109 (nieuw)
Hm-47 (oud) ging over in Hm-109 (nieuw)
Hm-31 (oud) ging over in Hm-83 (nieuw).
Van Hm-31 (oud) had de cijns van 2 zwarte penningen betrekking op goed op het Ham (vergelijk met Hm-109 (oud)). Ook Hm-78 (oud) ging over in Hm-83 (nieuw).

Deze 5 oude cijnzen gingen dus over naar cijnzen verbonden aan Keselaar nr. 2 en we nemen aan dat de cijnzen oorspronkelijk aan dit perceel verbonden waren.

Hm-148 (oud) werd gesplitst. Een deel rustte in de achttiende eeuw op Keselaer nr. 2 (Hm-109 (nieuw)) en het andere deel op Rutsel nr. 41 (Hm-127 (nieuw)).
De hele cijns rustte vr de verdeling op het perceel in het Rutsel. Het oudst bewaard gebleven cijnsboek van Helmond uit 1406 vermeldt immers dat deze cijns betaald werd uit een streep in Russent. Dergelijke omschrijvingen werden in de regel uit vorige cijnsboeken overgeschreven, en kunnen teruggaan op het oorspronkelijke Helmondse cijnsboek uit 1314. Zie de toelichting op de uitgiften bij Russelt.

Hm-23 (oud), een cijns van 5 7/8 nieuwe penningen, werd gesplitst. Een deel, namelijk Hm-8 (nieuw) rustte op Hemel nr. 20 en een deel (Hm-100 (nieuw)) op Hemel nr. 28. Het deel van Hemel nr. 28 verhuisde later naar Keselaer nr. 2. We nemen aan dat deze cijns oorspronkelijk op deel Hemel rustte.

Hm-78 (oud) werd gesplitst. Een deel rustte in de achttiende eeuw op Donk nr, 10 (Hm-161 (nieuw)), een deel op Donk nrs. 4 en 5 (Hm-130 (nieuw)) en een deel op Keselaer nr. 2 (Hm-83 (nieuw)). We nemen aan dat Hm-78 (oud) oorspronkelijk op deel Donk rustte.

Op perceel 2 rustte dan oorspronkelijk:

Cijns nr.

Beschrijving in 1406

 

Cijnsbedrag

Hm-24 (oud)

Loe-ecker

1 oude penning

Hm-29 (oud)

Het erfgoed van Leonius Johannes Lucass

3 nieuwe schellingen en 1 nieuwe penning

Hm-31 (oud)

Het erfgoed van Leonius Johannes Lucass, erfgoed van Johannes Egidius Theodoricus, erfgoed van Katharina, weduwe van Wilhelmus Bevers

14 nieuwe penningen en 2 nieuwe oort

Hm-46 (oud)

Weydelade

3 oude penningen

Hm-47 (oud)

Bobbelaer

12 nieuwe penningen


Omgerekend volgens de gebruikelijke norm waren de oorspronkelijk uitgegeven percelen samen 6 bunder + 121 roeden groot.

Cijnsbetalers waren:

 

 

Cijnsbetalers:

 

Transactie en datum:

Hm-24 (oud) (1406): 1 oude penning uit de Loe-ecker, eertijds van Rudulphus van Bolst

 

Hm-81 (nieuw)

Rudulphus van Bolst

 

Vermeld vr 1406

De weduwe en de kinderen van Theodoricus Borcoets

 

Vermeld in 1406

Egidius, zoon van Egidius, zoon van Godefridus van Weer

 

Verwerving in 1406-1421, vermeld in 1421

Bertha, weduwe van Nycolaus Beskens

 

Verwerving in 1421-1447, vermeld in 1447

Johannes, zoon van Wilhelmus Lantmeters

 

Verwerving in 1460

Hillagonda, weduwe van Johannes, zoon van Wilhelmus Lantmeters

 

Vererving in 1465-1498, vermeld in 1498

Theodoricus, zoon van Johannes van Hamfelt, genaamd Lantmeter

 

Verwerving in 1498-1507

 

Petrus, zoon van Theodoricus Amelius

 

Verwerving n 1507

 

Theodoricus, zoon van Petrus

 

Verwerving n 1507

 

Heyl, weduwe van Theodoricus, zoon van Petrus, met haar 4 kinderen

 

Vererving n 1507

 

 

 

 

Cijnsbetalers:

 

Transactie en datum:

Hm-29 (oud) (1406): 4 nieuwe schellingen en 1 nieuwe penning uit het erfgoed van Leonius, zoon van Johannes Lucass

 

Hm-81 (nieuw)

Leonius, zoon van Johannes Lucass

 

Vermeld vr 1406

De 6 kinderen van wijlen Wilhelmus van Hamfelt

 

Vermeld in 1406 en 1421

Wilhelmus, zoon van Wilhelmus Lantmeter

 

Verwerving in 1421-1447, vermeld in 1447

De weduwe van Wilhelmus, zoon van Wilhelmus Lantmeter, met haar 5 kinderen

 

Vererving in 1447-1465

 

Johannes, zoon van Wilhelmus Lantmeter

 

Verwerving in 1447-1465

Verdere namen als Hm-24 (oud)

 

 

 

 

 

Cijnsbetalers:

 

Transactie en datum:

Hm-31 (oud) (1406):

-         7 nieuwe penningen en 1 oort uit het erfgoed van Leonius, zoon van Johannes Lucass

-         3 nieuwe penningen en oort uit het erfgoed van Johannes, zoon van Egidius, zoon van Theodoricus

-         3 nieuwe penningen en 1 oort uit het erfgoed van Katharina, weduwe van Wilhelmus Bevers

-         2 groten uit het erfgoed van Theodoricus, zoon van Arnoldus Ywanus, eertijds van Ywanus, zoon van Egidius van Ham

 

Hm-83 (nieuw)

 

Wilhelnus, zoon van Denekinus, zoon van Sophie

 

Vermeld in 1406 en 1421

Heylwig, weduwe van Wilhelnus, zoon van Denekinus, zoon van Sophie

 

Vererving in 1421-1447

Wilhelmus, zoon van Wilhelmus van Hauvelt

 

Verwerving in 1421-1447, vermeld in 1447

Johannes, zoon van Wilhelmus, zoon van Wilhelmus van Hauvelt

 

Verwerving in 1447-1465

 

Hillagonda, weduwe van Johannes, zoon van Wilhelmus Lantmeters

 

Vererving in 1465-1498, vermeld in 1498

Theodoricus, zoon van Johannes van Hamfelt, genaamd Lantmeter

 

Verwerving in 1498-1507

 

Petrus, zoon van Theodoricus Amelius

 

Verwerving n 1507

 

De 4 kinderen van Petrus, zoon van Theodoricus Amelius

 

Verwerving n 1507

 

Theodoricus, zoon van Petrus

 

Verwerving n 1507

 

Heyl, weduwe van Theodoricus, zoon van Petrus, met haar 6 kinderen

 

Vererving n 1507

 

 

 

 

Cijnsbetalers:

 

Transactie en datum:

Hm-46 (oud): 3 oude penningen uit Weidelade

 

Elisabeth, vrouw van Egidius, zoon van Godefridus van Weert, en Jucta de dochter

 

Vermeld in 1406

Egidius, zoon van Egidius, zoon van Godefridus van Weert

 

Verwerving in 1406-1421, vermeld in 1421

Wilhelmus Lantmeter, zoon van Wilhelmus

 

Verwerving in 1421-1430

In 1430 wordt de cijns verdeeld.

 

 

Hm-46.1 (oud): 1 oude penningen

 

Hm-81 (nieuw)

Wilhelmus Lantmeter, zoon van Wilhelmus

 

Vermeld in 1447

De weduwe van Wilhelmus Lantmeter, zoon van Wilhelmus, met haar 5 kinderen

 

Vererving in 1447-1465

Johannes, zoon van Wilhelmus Lantmeter, zoon van Wilhelmus

 

Verwerving in 1447-1465

Hillagondis, weduwe van Johannes, zoon van Wilhelmus Lantmeter, zoon van Wilhelmus

 

Vererving in 1465-1498, vermeld in 1498

Theodoricus, zoon van Johannes van Hamvelt, genaamd Lantmeter

 

Verwerving in 1498-1507

Petrus, zoon van Theodoricus Ameliuss

 

Verwerving n 1507

Theodoricus, zoon van Petrus

 

Verwerving n 1507

Heylwigis, weduwe van Theodoricus, zoon van Petrus, met haar 4 kinderen

 

Vererving n 1507

Hm-46.2 (oud): 1 oude penningen

 

Hm-109 (nieuw)

Wilhelmus, zoon van Nicolaus van de Moest, voor Jucta, dochter van Egidius van Weert

 

Verwerving in 1430

 

De 6 kinderen van Wilhelmus, zoon van Nicolaus van de Moest

 

Vererving in 1430-1447, vermeld in 1447

Johannes, zoon van Johannes Wilhelmus, zoon van Nicholaus van de Moest de jonge

 

Verwerving in 1465-1498, vermeld in 1507

 

De weduwe van Johannes, zoon van Johannes Wilhelmus, zoon van Nicholaus van de Moest de jonge, met haar 4 kinderen

 

Vererving na 1507

Gertrudis, dochter van Johannes, zoon van Johannes Wilhelmus, zoon van Nicholaus van de Moest de jonge

 

Verwerving na 1507

 

 

 

 

Cijnsbetalers:

 

Transactie en datum:

Hm-47 (oud): 12 nieuwe penningen uit Bobbelaer

 

Hm-109 (nieuw)

De kinderen van Henrivus van Brussel (de Bruxella)

 

Vermeld in 1406

 

Ludovicus, zoon van Henricus Bindrop

 

Verwerving in 1406

 

Petrus van Brussel

 

Verwerving in 1415, vermeld in 1421

Wilhelmus, zoon van Nicholaus van de Moest

 

Verwerving in 1422

 

De 6 kinderen van Wilhelmus, zoon van Nicholaus van de Moest

 

Vererving in  1422-1447, vermeld in 1447

Johannes, zoon van Johannes Wilhelmus, zoon van Nicholaus van de Moest de jonge

 

Verwerving in 1465-1498, vermeld in 1507

 

De weduwe van Johannes, zoon van Johannes Wilhelmus, zoon van Nicholaus van de Moest de jonge, met haar 4 kinderen

 

Vererving na 1507

Gertrudis, dochter van Johannes, zoon van Johannes Wilhelmus, zoon van Nicholaus van de Moest de jonge

 

Verwerving na 1507

 

 

 

Cijnsbetalers:

 

Transactie en datum:

Hm-78.1 (oud) (1406): 3 nieuwe obolen uit het goed van Rufus

 

Hm-161 (nieuw)

(Donk)

Rufus

 

Vermeld vr 1406

De 3 kinderen van Johannes Clockghieters (Satoris Campanarus)

 

Vermeld in 1406 en in 1421

Wilhelmus, zoon van Johannes Clockghieters

 

Verwerving in 1421-1447

 

Lambertus, zoon van Petrus van Loe

 

Verwerving in 1421-1447, vermeld in 1447

Wolterus, zoon van Lambertus, zoon van Petrus van Loe

 

Verwerving in 1447-1465

De 6 kinderen van Woleerus, zoon van Lambertus, zoon van Petrus van Loe

 

Vermeld in 1507

 

Rutgerus Vriensen van Doerne

 

Verwerving n 1507

 

Arnoldus, zoon van Wautgerus Nicolaus

 

Verwerving n 1507

 

Catharina, weduwe van Arnoldus, zoon van Wautgerus Nicolaus, met haar 5 kinderen

 

Vererving n 1507

 

Cijnsbetalers:

 

Transactie en datum:

Hm-78.2 (oud): Henricus Graet, 3 nieuwe obolen uit het erfgoed van Wilhelmus Rufus

 

Wilhelmus Rufus

 

Vermeld vr 1406

Henricus Graet

 

Vermeld in 1406

Wilhelmus Clocghieter

 

Verwerving in 1406-1421

Lambertus, zoon van Petrus van Loe

 

Verwerving in 1424

 

Henricus, zoon van Wilhelmus Daniels

 

Verwerving in 1429

 

Arnoldus Donkers

 

Verwerving in 1435

 

De weduwe en 3 kinderen van Arnoldus Donckers, en de kinderen van Elizabeth, dochter van Arnoldus Donckers

 

Vererving in 1435-1447

 

De kinderen van Arnoldus Donckers, en de kinderen van Elizabeth, dochter van Arnoldus Donckers

 

Vererving in 1435-1447

 

Zie verder bij Hm-78.3.2.

 

 

Hm-78.3 (oud): 3 nieuwe penningen uit het erfgoed van Marcelius, zoon van Henricus Graet, van het goed van Rufus

 

Rufus

 

Vermeld vr 1406

 

Marcelius, zoon van Henricus Graet

 

Vermeld vr 1406

 

Wilhelmus, zoon van Denekinus, zoon van Sophia

 

Vermeld in 1406 en in 1421

Heylwigis, weduwe van Wilhelmus, zoon van Denekinus, zoon van Sophia

 

Vererving in 1421-1434

Wilhelmus, zoon van Wilhelmus van Hamvelt

 

Verwerving in 1421-1434

In 1434 wordt de cijns gesplitst.

 

 

Hm-78.3.1 (oud): 1 nieuwe penning

 

Hm-83 (nieuw) Keselaer 2

Wilhelmus, zoon van Wilhelmus van Hamvelt

 

Vermeld in 1447

 

Johannes, zoon van Wilhelmus, zoon van Wilhelmus van Hamvelt

 

Verwerving in 1447-1465

Hillagondis, weduwe van Johannes, zoon van Wilhelmus, zoon van Wilhelmus van Hamvelt

 

Vererving in 1465-1498

 

Theodoricus, zoon van Johannes van Hamvelt, genaamd Landmeter

 

Verwerving in 1498-1507

 

Petrus, zoon van Theodorus Ameliuss

 

Verwerving n 1507

 

De 4 kinderen van Petrus, zoon van Theodorus Ameliuss

 

Verwerving n 1507

 

Theodricus, zoon van Petrus, zoon van Theodorus Ameliuss

 

Verwerving n 1507

 

De weduwe van Theodricus, zoon van Petrus, zoon van Theodorus Ameliuss, met haar 6 kinderen

 

Vererving n 1507

 

Hm-78.3.2 (oud): 3 nieuwe obolen

 

Hm-130 (nieuw)

Donk 34-36

Arnoldus Donkers

 

Verwerving in 1434

 

De weduwe en 3 kinderen van Arnoldus Donckers, en de kinderen van Elizabeth, dochter van Arnoldus Donckers

 

Vererving in 1434-1447

 

De kinderen van Arnoldus Donckers, en de kinderen van Elizabeth, dochter van Arnoldus Donckers

 

Vererving in 1434-1447

 

Hm-78.2 + Hm-78.3.2 (1434): uit het erfgoed genaamd die Amer, 6 nieuwe obolen, eerst van Wilhelmus Danielis en zijn zoon Henricus

 

Henricus, zoon van Wilhelmus Danielis en zijn zoon Gerardus

 

Verwerving in 1442

Henricus, zoon van Egidius Batensoen

 

Verwerving in 1442-1447, vermeld in 1447

De 9 kinderen van Henricus, zoon van Egidius Batensoen

 

Verwerving in 1465-1498, vermeld in 1498

Theodoricus, zoon van Johannes Landmeters

 

Verwerving in 1498-1507

 

Rudolphus, zoon van Godefridus Lensen

 

Verwerving in 1498-1507

 

Marcelius van Kilsdonck

 

Verwerving in 1507-1590

 


Een cijns aan de hertog op perceel nr. 23:

Op perceel nr. 23 rustte een cijns aan de hertog van Brabant van 2 oude penningen. Het perceel was 2 lopens groot en was uitgegeven tussen 1380 en 1392. In deze reconstructie wordt beredneerd dat deze cijns oorspronkelijk op Boschkamp nr. 1 rustte.


Cijnzen aan de heer van Helmond op perceel nr. 23:

In  de achttiende eeuw rustten er 3 cijnzen te betalen aan de heer van Helmond op dir perceel. In de administratie van de heer van Helmond vanaf de zestiende eeuw zijn het nummers Hm-3, Hm-111 en Hm-204.

Hm-111 (nieuw) komt voort uit cijns Hm-7 (oud), een cijns van 2 nieuwe penningen. Er zijn geen aanwijzingen dat deze cijns na 1406 ooit verdeeld of verhuisd is.

Hm-3 (nieuw) en Hm-204 (nieuw) komen allebei voort uit Hm-21 (oud), een cijns van 10 nieuwe penningen. Hm-21 (oud) werd gesplitst, behalve de twee delen verbonden aan Keselaer nr. 23 rustte later een deel op Valstraat, perceel nr. 1 en 1 deel op Wielrot, nr. 5. We nemen aan dat deze zijns oorspronkelijk helemaal verbonden was aan Wielrot nr. 5.

Het cijnsbedrag van Hm-7 (oud) was samen 2 nieuwe penningen, wat omgerekend volgens de gebruikelijke norm een oorspronkelijk uitgegeven perceel van 67 roeden oplevert.

De oudst bekende cijnsbetalers waren:

 

Cijnsbetalers:

 

Transactie en datum:

Hm-7 (oud): 2 nieuwe penningen uit het erfgoed van Jan Roetarts

 

Jan Roetarts

 

Vermeld vr 1406

de kinderen van Henricus van Bruxelle

 

Vermeld in 1406

Ludovicus, zoon van Henricus Bindop

 

Verwerving 1406

Petrus van Bruxelle

 

Verwerving 1415

Wilhelmus, zoon van Nicolaus van der Moest

 

Verwerving 1422

Elizabeth, dochter van Albertus Albertus van Creytenborch

 

Verwerving 1424

Albertus Albertus Albertus van Creytenborch

 

Verwerving 1447-1465

Rodolphus, zoon van Arnoldus, genaamd Bever

 

Verwerving 1447-1465

Johannes, zoon van Wilhelmus Lantmeters

 

Verwerving 1465-1498

Henricus, zoon van Godefridus (of Johannes) van Wetten

 

Verwerving n 1507

De weduwe van Henricus Godefridus (of Johannes) van Wetten met 2 kinderen

 

Verwerving n 1507

Margryta, weduwe van Johannes Egidius Ludovicus

 

Verwerving n 1507

 

 

 

Cijnsbetalers:

 

Transactie en datum:

Hm-20.1 (oud) (1406): 3 nieuwe oort uit het erfgoed van wijlen Wilhelmus Jucte

 

 

Wilhelmus Jucte

 

Vermeld vr 1406

Ghiselbertus, zoon van Johannes

 

Vermeld in 1406

 

Arnoldus, zoon van Matheus

 

Verwerving in 1409

Hm-20.2 (oud) (1406): 3 nieuwe oort uit het erfgoed van wilhelmus Jucte

 

 

Wilhelmus Jucte

 

Vermeld vr 1406

De kinderen van de zoon van Wilhelmus Jucte

 

Vermeld in 1406

 

Arnoldus, zoon van Matheus

 

Verwerving in 1412

 

Hm-20.1 + Hm-20.2

 

Hm-131 (nieuw)

Arnoldus, zoon van Matheus

 

Vermeld in 1447

 

De 4 kinderen van Arnoldus, zoon van Matheus

 

Vererving in 1447-1465

Henricus, zoon van wijlen Egidius Bathen

 

Verwerving in 1447-1465

De 9 kinderen van Henricus, zoon van Egidius Bathen

 

Vererving in 1465-1498

 

Cornelis, zoon van Gerardus Gherlacus

 

Verwerving in 1498-1507

Heylwig, weduwe van Cornelis, zoon van Gerardus Gherlacus, en haar 6 kinderen

 

Vererving in 1498-1507

 

 

 
Cijnzen aan de heer van Helmond op perceel nr. 25 en 28:

Hm-25 (oud) en Hm-26 (oud) gingen allebei over in Hm-19 (nieuw). Er is na 1406 geen sprake van samenvoegingen of verdelingen en er zijn geen aanwijzingen dat deze cijns ooit verhuisd is. Het totale cijnsbedrag was 30 1/4 nieuwe penningen en 1/2 oude penning. Omgerekend volgens de gebruikelijke norm waren de oorspronkelijke percelen somen 2 bunder + 233 roeden groot.

De oudste cijnsbetalers waren.
 

Cijnsbetalers:

 

Transactie en datum:

Hm-25 (oud) (1406):

-         13 nieuwe penningen + 1 nieuwe obol uit een akker genaamd Loe-ecker

-         13 nieuwe penningen uit het erfgoed van Egius van der Water (de Aqua) en 1 nieuwe obol uit de Loe-ecker

 

Hm-26 (oud) (1406): 3 nieuwe penningen, 1 oort en 1 oude obol uit het erfgoed van wijlen Johannes van Sweenslaken

 

De kinderen van Arnoldus van Kampen (de Campo)

 

Vermeld in 1406

Eligius, zoon van Heynricus, schoonzoon van heer Egidius van den Velde

 

Verwerving 1421-1447

De 5 kinderen van Eligius Heynricus en de 2 kinderen van Henricus zoon van Eligius Heynricus

 

Verwerving 1447-1465

Arnoldus, zoon van Eligius Heynricus

 

Verwerving 1465-1498

Ermgardis, weduwe van Arnoldus Eligius en Lodovicus, haar zoon

 

Verwerving 1498-1507

Johannes Egidius Loij

 

Verwerving n 1507

Margareta, wduwe van Johannes Egidius Loij en 5 kinderen

 

Verwerving n 1507

 

 

Conclusie:

Als we de latere uitgiften langs de randen buiten beschouwing laten, dan was het oppervlak van het hier besproken gebied 9 bunder + 336 roeden groot. Het gebied afgedekt door de cijnzen aan de heer van Helmond (uitgiften 1190-1314)  was 9 bunder + 21 roeden groot. We nemen daarom aan dat het hele hier besproken gebied in de periode 1190-1314 van de gemeint gekocht is. Het verschil van 315 roeden kan verklaard worden door onnauwkeurigheden in de landmeting en door kleine uitgiften langs de rand die onder onze radar gebleven zijn.

Kaart van Veghel     Keselaer