Kempkens 3 - toelichting op de uitgiften

Balkcijnzen:

Op perceel nr. 3, 4, 10 en 12 rustte een zogenoemde balkcijns of ballingcijnzen. Deze cijnzen zijn in de dertiende eeuw en in 1310 ontstaan door de omslag van de cijnzen voor de gemeint. Dit wijst er op dat er in 1310 al een of meerdere huizen op dit perceel stonden.


Tiendkaart:


Op onderstaande kaart is een oude tiendkaart van Veghel geprojecteerd op de kadasterkaart van 1832. De percelen die buiten deze tiendklamp vielen zijn jongere uitgiften die tot de navalia of nieuwe tienden werden gerekend.




Cijnzen aan de heer van Helmond:

Vanaf 1190 betaalden lieden die een perceel van de gemeenschappelijke grond voor eigen gebruik kochten daarvoor een jaarlijkse cijns aan de landsheer. In 1314 gaf de hertog van Brabant deze cijnzen (met uitzondering van de hoendercijnzen) aan de Heer van Helmond. Cijnzen voor nieuwe uitgiften na 1340 inde de hertog hierna weer zelf. Cijnzen aan Helmond werden dus betaald voor in de periode 1190-1314 uitgegeven percelen.

 

Een aantal cijnzen betaald aan de heer van Helmond worden hier in samenhang besproken.

 

Cijns nummer in de vijftiende eeuw

Beschrijving in 1406

 

Hm-6.1 (oud)

4 nieuwe penningen uit het goed van Danielis

 

Hm-6.2 (oud)

 

4 nieuwe penningen uit het erfgoed van Oesschen en van zijn kinderen, eerder van Denekinus, zoon van Johannes Danielis

 

Hm-12 (oud) (1406)

 

8 nieuwe penningen uit het goed van Daniel

 

 

 

Deze cijnzen vormde - gezien de omschrijving en de bedragen - eerder mogelijk n cijns die al vr 1406 verdeeld werd. Ook later rustten deze cijnzen nog op hetzelfde gebied.

-          Hm-6.1 (oud) ging over naar Hm-22 (nieuw) en Hm-103 (nieuw)

-          Hm-6.2 (oud) ging over naar Hm-103 (nieuw)

-          Hm-12 (oud) ging over naar Hm-22 (nieuw) en Hm-51 (nieuw)

 

Hm-22 (nieuw) en Hm-51 (nieuw) rustten in de zeventiende allebei op perceel Kempkens 3, nr. 4a, en Hm-103 (nieuw) ruste in de zeventiende eeuw op Heiligt, nr. 22. In deze reconstructie gaan we er van uit dat deze cijnzen oorspronkelijk op het gebied Kempens 3, nrs. 3, 4, 10 en 12 rustten.

 

 

 

Cijns nummer in de vijftiende eeuw

Beschrijving in 1406

 

Hm-14 (oud)

1 nieuwe penning uit het erfgoed van Hilla van de Lake

 

Hm-15 (oud)

 

6 nieuwe penningen uit het goed van Theodoricus Wulvers, eerder van Arnoldus Loyens

Hm-16 (oud)

 

8 nieuwe penningen uit het erfgoed van wijlen de kinderen van Joannes Donkers

 

 

 

Ook van bovenstaande drie cijnzen nemen we aan dat die op dit gebied rustten.

-          Hm-14 (oud) ging over naar Hm-22 (nieuw)

-          Hm-15 (oud) ging over naar Hm-48 (nieuw)

-          Hm-16 (oud) ging over naar Hm-36 (nieuw) en Hm-51 (nieuw)

 

Hm-22 (nieuw), Hm-48 (nieuw) en Hm-51 (nieuw) rustten in de zeventiende alle drie op perceel Kempkens 3, nr. 4a. Hm-36 (nieuw) rustte op Kempkens 3, nrs. 12 en Heiligt nr. 16 en 35.

 

Dan is er nog Hm-13 (oud). Deze cijns van 3 nieuwe obolen (of 1 nieuwe penning) werd tussen 1406 en 1421 verdeeld. Een deel rustte in de zeventiende eeuw op Hm-22 (nieuw) en een ander deel op Wielrot, nr. 7. In deze reconstructie nemen we aan dat Hm-13 (oud) oorspronkelijk helemaal op het perceel op Wielrot 7 rustte.

 

In totaal lokaliseren we cijnzen ter waarde van 31 nieuwe penningen op het gebied Kempens 3, nrs. 3, 4, 10 en 12. Omgerekend volgens de gebruikelijke norm was het in 1190-1314 uitgegeven oppervlak 2 bunder, 4 lopens en 33 roeden groot. De oudst bekende cijnsbetalers van de hiervoor besproken cijnzen zijn:

 

 

Cijnsbetalers:

 

Transactie en datum:

Hm-6.1 (oud) (1406): 4 nieuwe penningen uit het goed van Danielis

 

Daniel

 

Vermeld voor 1406

De kinderen van Danieles Johannes, zoon van Danieles

 

Vermeld in 1406

Ancelinus, zoon van Denekinus, zoon van Nesen

 

Verwerving in 1407

De weduwe van Ancelinus, zoon van Denekinus, zoon van Nesen, met haar kinderen Johannes, Aleydis en Katharina

 

Vererving in 1407-1421, vermeld in 1421

Johannes, zoon van Ancelinus Denekinus Nesen

 

Verwerving in 1421-1447

In 1426 wordt de cijns verdeeld.

 

 

Hm-6.1.1 (oud): 2 nieuwe penningen

 

Hm-22 (nieuw)

Everardus, zoon van Petrus van Stocvenne

 

Verwerving in 1426, vermeld in 1447

Mathias, zoon van Everardus Petreus van Stocvenne

 

Verwerving in 1447-1465

Aleydis, weduwe van Mathias Stocven

 

Vermeld in 1507

De 3 kinderen van Aleydis, dochter van Mathias Stocven

 

Vererving n 1507

Johannes, zoon van Wilhelmus Godefridus

 

Verwerving n 1507

Hm-6.1.2 (oud): 2 nieuwe penningen

 

Hm-103 (nieuw)

Johannes, zoon van Ancelinus Denekinus Nesen

 

Vermeld in 1426

Johannes, zoon van Ancelius Wevers (Textoris)

 

Verwerving in 1437

Zie verder bij Hm-6.2

 

 

Hm-6.2 (oud) (1406): 4 nieuwe penningen uit het erfgoed van Oesschen en van zijn kinderen, eerder van Denekinus, zoon van Johannes Danielis

 

Henricus, zoon van Henricus Beskens

 

Vermeld in 1406 en 1421

Johannes, zoon van Ancelius Wevers (Textoris)

 

Verwerving in 1437

Hm-6.2 (oud) en Hm-6.1.2 (oud)
 

Hm-103 (nieuw)

Johannes, zoon van Ancelius Wevers (Textoris)

 

Verwerving in 1437, vermeld in 1465

Ancelius, zoon van Johannes, zoon van Ancelius Wevers (Textoris)

 

Verwerving in 1465-1499

Johannes, zoon van Wilhelmus Godefridus

 

Verwerving in 1465-1499

Johanna, weduwe van Johannes Ancelius en haar dochter Beatrix

 

Vermeld in 1507

 

 

 

Cijnsbetalers:

 

Transactie en datum:

Hm-12 (oud) (1406): 8 nieuwe penningen uit het goed van Daniel

 

Daniel

 

Vermeld voor 1406

Woltherus, zoon van Wilhelmus van Ricoutsvoert

 

Vermeld in 1406

In 1410 wordt de cijns in 2 delen gesplitst.

 

 

Hm-12.1 (oud): 4 nieuwe penningen

 

Hm-22 (nieuw)

De weduwe en kinderen van Wilhelmus Beskens

 

Verwerving in 1410, vermeld in 1421

Arnoldus Beskens, zoon van wilhelmus Beskens

 

Verwerving in 1421-1428

Everardus, zoon van Petrus van Stocven

 

Verwerving in 1421-1447, vermeld in 1447

Mathias, zoon van Everardus, zoon van Petrus van Stocven

 

Verwerving in 1447-1465

Aleydis, weduwe van Mathias Stocven en haar 2 kinderen

 

Vermeld in 1507

De 3 kinderen van Aleydis, dochter van Mathias Stocven

 

Vererving n 1507

Johannes, zoon van Wilhelmus Godefridus

 

Verwerving n 1507

Hm-12.2 (oud): 4 nieuwe penningen

 

Hm-51 (nieuw)

 

Egidius, zoon van Arnoldus Nesen

 

Verwerving in 1410, vermeld in 1421

De weduwe van Egidius, zoon van Arnoldus Nesen, met haar 7 kinderen

 

Vererving in 1447-1465

Johannes, zoon van Egidius Bathen

 

Verwerving in 1447-1465, vermeld in 1465

De weduwe van Johannes, zoon van Egidius Bathen, met haar 9 kinderen

 

Vererving in 1465-1498

Elisabeth, weduwe van Gerardus die Vriese (Frisonis), zoon van wijlen Egidius Bathen

 

Vermeld in 1507

De weduwe van Johannes, zoon van Egidius Bathen, met haar 6 kinderen

 

Vererving n 1507

Joannes en Ermgardis, kinderen van Johannes, zoon van Egidius Bathen

 

Verwerving n 1507

De weduwe van Jacob, zoon van Johannes Egidius Baten en haar 3 kinderen

 

Verwerving n 1507

 

 

 

Cijnsbetalers:

 

Transactie en datum:

Hm-13 (oud): 3 nieuwe obolen uit het erfgoed van de kinderen van Johannes Roetars

 

De kinderen van Johannes Roetars

 

Vermeld vr 1406

Elisabeth en Mechteldis, kinderen van Johannes van Gerwen

 

Vermeld in 1406

Elisabeth, dochter van Johannes van Gerwen

 

Vererving 1406-1421

De cijns wordt tussen 1406 en 1421 verdeeld.

 

 

Hm-13.1: 3 nieuwe oort

 

Hm-101 (nieuw)

Elisabeth, dochter van Johannes van Gerwen
 

Vererving 1406-1421, vermeld in 1421

Nycolaus, zoon van Mathias Stippelmans van Helmont

 

Verwerving in 1421-1447

Henricus, zoon van Joannes Wolterus

Verwerving in 1447-1465, vermeld in 1465

Daniel, zoon van wijlen Danielis, zoon van Wilhelmus Aelbertus

Verwerving in 1465-1498

Joannes, zoon van Wilehlmus van de Moest

Verwerving in 1465-1498

Johannes, zoon van Henricus van Ham

Verwerving in 1465-1498, vermeld in 1507

Hm-13.2: 3 nieuwe oort

 

Hm-22 (nieuw)

De weduwe en kinderen van Wilhelmus Beskens

 

Vererving 1406-1421, vermeld in 1421

Arnoldus Beskens, zoon van Wilhelmus Beskens

 

Verwerving in 1428

Everardus, zoon van Petrus van Stocven

 

Verwerving in 1421-1447, vermeld in 1447

Mathias, zoon van Everardus, zoon van Petrus van Stocven

 

Verwerving in 1447-1465

Aleydis, weduwe van Mathias Stocven, met haar 2 kinderen

 

Vererving in 1465-1507, vermeld in 1507

Bela, dochter van Mathias Stocven

 

Verwerving na 1507

De 3 kinderen van Aleydis, dochter van Mathias Stocven

 

Verwerving na 1507

Johannes, zoon van Wilhelmus Godefridus

 

Verwerving na 1507

 

 

 

Cijnsbetalers:

 

Transactie en datum:

Hm-14 (oud): (1406): 1 nieuwe penning uit het erfgoed van Hilla van de Lake

 

Hm-22 (nieuw)

Arnoldus, natuurlijke zoon van Ghisella van Dorhout

 

Vermeld in 1406

Arnoldus, zoon van Wilhelmus Beskens

 

Verwerving in 1406-1421, vermeld in 1421

Everardus, zoon van Petrus van Stocven

 

Verwerving in 1421-1447, vermeld in 1447

Mathias, zoon van Everardus, zoon van Petrus van Stocven

 

Verwerving in 1447-1465

Aleydis, weduwe van Mathias Stocven en haar 2 kinderen

 

Vermeld in 1507

 

 

 

Cijnsbetalers:

 

Transactie en datum:

Hm-15 (oud): (1406): 6 nieuwe penningen uit het goed van Theodoricus Wulvers, eerder van Arnoldus Loyens

 

Hm-48 (nieuw)

Arnoldus Loyens

 

Vermeld vr 1406

Theodoricus Wulvers

 

Vermeld vr 1406

De weduwe van Theodoricus Wulvers

 

Vermeld in 1406

Aleidis en Arnoldus, kinderen van Theodoricus Wulvers

 

Verwerving in 1406-1421, vermeld in 1421

Roverus Mollers

 

Verwerving in 1421-1447

Elizabeth, weduwe van Roverus Mollers, en haar 2 kinderen

 

Vererving in 1421-1447, vermeld in 1447

Elizabeth, weduwe van Arnoldus, zoon van Petrus Roverus Molners

 

Vermeld in 1507

 

 

 

Cijnsbetalers:

 

Transactie en datum:

Hm-16 (oud): (1406): 8 nieuwe penningen uit het erfgoed van wijlen de kinderen van Joannes Donkers

 

De kinderen van Joannes Donkers

 

Vermeld vr 1406

 

De 5 kinderen van Bathe, weduwe van Arnoldus Nezen

 

Vermeld in 1406

Egidius, zoon van Arnoldus Nesen

 

Verwerving in 1406-1421, vermeld in 1447

In 1454 wordt de cijns in 2 delen gesplitst.

 

 

Hm-16.1 (oud): 2 nieuwe penningen

 

Hm-51 (nieuw)

 

De weduwe van Egidius, zoon van Arnoldus Nesen, met haar 7 kinderen

 

Verwerving in 1454

Johannes, zoon van Egidius Bathen

 

Verwerving in 1447-1465, vermeld in 1465

De weduwe van Johannes, zoon van Egidius Bathen, met haar 9 kinderen

 

Vererving in 1465-1498

Elisabeth, weduwe van Gerardus die Vriese (Frisonis), zoon van wijlen Egidius Bathen

 

Vermeld in 1507

De weduwe van Johannes, zoon van Egidius Bathen, met haar 6 kinderen

 

Vererving n 1507

Joannes en Ermgardis, kinderen van Johannes, zoon van Egidius Bathen

 

Verwerving n 1507

De weduwe van Jacob, zoon van Johannes Egidius Baten en haar 3 kinderen

 

Verwerving n 1507

Hm-16.2 (oud): 6 nieuwe penningen uit het erfgoed d’ Heyloect

 

Hm-36 (nieuw)

 

Daniel, zoon van Egidius Bathe

 

Verwerving in 1454, vermeld in 1498

Jutta, weduwe van Daniel, zoon van Egidius Bathe, met haar 6 kinderen

 

Vererving in 1498-1507

Arnoldus en Daniel, kinderen van Daniel, zoon van Egidius Bathe

 

Verwerving in 1498-1507

Adrianus, zoon van Johannes Weijven

 

Verwerving n 1507

 


Een cijns aan de hertog van Brabant.

In 1484 werd een perceel van de gemeint gekocht, belast met een cijns aan de hertog van Brabant. De oudst bekende cijnsbetalers zijn.

 

Cijnsbetalers:

 

Transactie en datum:

Hg-79 (1484): Van 128 roeden vutfang, gelegen op Creytenborch ent Heylicht, in 1484 gekocht van de gemeente. Belast met een cijns aan de hertog van Brabant van 4 nieuwe penningen (later omgerekend: 0-0-10).

 

Aleidis van den Horrick, weduwe van Mathias van Stocvenne

 

Koop van de gemeente in 1481, vermeld in 1499

Gerardus, zoon van Gerardus Walravens

 

Verwerving in 1499-1524

Bela, weduwe van Gerardus, zoon van Gerardus Walravens

 

Vererving in 1499-1524

Aleidis, dochter van Gerardus, zoon van Gerardus Walravens

 

Verwerving in 1499-1524, vermeld in 1524

Johannes, zoon van Willelmus Goyarts

 

Verwerving in 1524-1542



Dit is dezelfde reeks cijnsbetalers als die van de Helmondcijnzen die later opgingen Hm-22 (nieuw). Ook de betalers van deze cijns aan de hertog in de zeventiende en achttiende eeuw komen overeen met die van Hm-22 (nieuw), tot aan 1728 toen deze hertogcijns verhuisde naar Abenhoef nr. 4. Deze hertogcijns rustte net als en Hm-22 (nieuw) rond 1700 op Kempkens 3, 4a.

Cijnzen verhuisden nogal eens en we nemen aan dat Hm-22 (nieuw) oorspronkelijk ergens in het gebied Kempkens 3, nrs 3, 4, 10 en 12 thuis hoorde. Datzelfde geldt voor deze cijns aan de hertog, zij het dat dit een jongere uitgifte is, waardoor de kans op verhuizing van de cijns wat lager is.


Rond 1540 lijkt dit gebied in 2 delen gesplitst. perceel nrs. 4, 10 en 12 waren toen in handen van Jaannes Willem Goerts, en perceel nr. 3 van Joannes Meeus Coppens. De uitgifte van 1484 belast met cijns Hg-79 aan de hertog van Brabant zal dus waarschijnlijk ergens in het gebied van perceel nrs. 4, 10 en 12 gesitueerd moeten worden, en niet betrekking hebben op perceel nr. 3.

 

De besschrijving van deze cijns in 1646 herhaalt eerst de beschrijving bij de uitgifte in 1481: "vuyt een stuck ackerlants, genoempt ‘t lant int Heylicht, groot 128 roeden, gelegen in de parcohie Vechel op Creytenborch", en geeft daarna de belendende percelen:

-  e.z. en e.e.: Rutger Jacobs

-  a.z.: zijn eigen erf

-  a.e.: die gemeynte

 

Rutger Jacobs bezat perceel nr. 12. In deze reconstructie nemen we aan dat deze uitgifte oorspronkelijk een deel van perceel nr. 10 was.


Kaart van Veghel     Kempkens 3