Beukelaar - toelichting op de uitgiften

1.
Perceel nr. 6

 

Cijnzen aan de heer van Helmond werden betaald voor percelen die in de periode 1190-1314 van de gemene gronden aan particulieren verkocht zijn. Op perceel nr. 6 rustte eertijds zo'n cijns.

 

Hm-164 en Hm-165 (oude nummering) kregen in de administratie van de heer van Helmond vanaf de zestiende eeuw samen nr. Hm-21 (nieuwe nummering). Deze cijns rustte in de achttiende eeuw op perceel nr. 6. Volgens het maatboek van 1792 was dit perceel 2 lopens en 12 roeden groot.

 

Hm-164 was een cijns van 3 nieuwe penningen en Hm-165 van 9 oude penningen. Omgerekend volgens de gebruikelijke norm betrof het percelen van samen 11 lopens groot. De cijns rustte eerder dus op een groter perceel. Zie verder hieronder onder paragraaf nr. 6

 

 

2.

Perceel nrs. 8, 3+10 en 15a

 

Hm-168, Hm-169 en Hm-170 (oude nummering) worden hier in samenhang besproken. De drie cijnzen vormden vanaf de zestiende eeuw samen samen Hm-91 (nieuwe nummering). De opeenvolgende cijnsbetalers tussen 1406 en 1542 zijn in onderstaande tabel gegeven. 


 

Cijnsbetalers:

 

Transactie en datum:

Hm-168 (1406): 18 oude penningen uit het erfgoed van de kinderen van Petrus van Keeldonc

 

De kinderen van Petrus van Keeldonc

Vermeld vr 1406 

Ancelinus, zoon van Danielis, zoon van Ancelinus

Vermeld in 1406 en in 1421 

Henricus Boertmans, zoon van Danielis

Vererving in 1421-1425 

In 1425 wordt de cijns in 2 delen gesplitst.

 

Hm-168.1 (1425): 9 oude penningen

Hm-191

Beukelaar, 8, 3+10, en 15a

De 4 kinderen van Ancelinus, zoon van Danielis

Verwerving in 1425 

Daniel, zoon van Boertmans

 Vererving in 1421-1447

Daniel, zoon van Ancelinus Danielis

Vermeld in 1447 

Wolterus, zoon van Lambertus Cost

Verwerving in 1447-1465 

Hierna word Hg-168.1 samen met Hg-168.2 beschreven.

 

Hm-168.2 (1425): 9 oude penningen

Hm-191

Beukelaar, 8, 3+10, en 15a

Henricus Boertmans, zoon van Danielis

Vermeld in 1425 

Daniel, zoon van Henricus Boertmans, zoon van Danielis

Verwerving in 1425-1447, vermeld in 1447 

Wolterus, zoon van Lambertus Cost

Verwerving in 1447-1465 

Hierna word Hg-168.2 samen met Hg-168.1 beschreven.

 

Hm-168.1 + Hm-168.2: 18 oude penningen

Hm-191

Beukelaar, 8, 3+10, en 15a 

Johannes Zuermonts, zoon van Wilhelmus

Verwerving in 1465-1498 

Henricus, zoon van Judocus Mannaerts

Verwerving in 1465-1498 

Margareta, weduwe van Henricus, zoon van Judocus Mannaerts

Vererving in 1498-1507 

De 7 kinderen van Margareta, weduwe van Henricus, zoon van Judocus Mannaerts

Vererving na 1507 


 

 

Cijnsbetalers:

 

Transactie en datum:

Hm-169 (1406): 6 oude penningen uit het erfgoed van Arnoldus van den Hove (de Atrio)

Hm-191

Beukelaar, 8, 3+10, en 15a 

De kinderen van Wilhelmus Zuermonts en zijn vrouw Agnetis

Vermeld in 1406

Lambertus, zoon van Lambertus Cost

Verwerving in 1406-1421, vermeld in 1421

De weduwe van Lambertus, zoon van Lambertus Cost

Vererving in 1421-1447

Lambertus, zoon van Lambertus, zoon van Lambertus Cost

Verwerving in 1421-1447, vermeld in 1447

Wolterus, zoon van Lambertus Cost

Verwerving in 1447-1465

Johannes Zuermonts, zoon van Wilhelmus

Verwerving in 1465-1498

Henricus, zoon van Judocus Mannaerts Verwerving in 1465-1498

Margareta, weduwe van Henricus, zoon van Judocus Mannaerts

Vererving in 1498-1507

De 7 kinderen van Margareta, weduwe van Henricus, zoon van Judocus Mannaerts
 

Vererving na 1507

 

 

 

Cijnsbetalers:

 

Transactie en datum:

Hm-170 (1406): 18 oude penningen uit het erfgoed van de kinderen van Petrus van Keeldonc

Hm-191

Beukelaar, 8, 3+10, en 15a 

De kinderen van Petrus van Keeldonc

Vermeld vr 1406

Wilhelmus van den Hove (de Atrio), zoon van Johannes Leenvolgher

Vermeld in 1406

Lambertus, zoon van Lambertus Cost

Verwerving in 1406-1421, vermeld in 1421

Wolterus, zoon van Lambertus Cost

Verwerving in 1447-1465

Johannes Zuermonts, zoon van Wilhelmus

Verwerving in 1465-1498

Henricus, zoon van Judocus Mannaerts Verwerving in 1465-1498

Margareta, weduwe van Henricus, zoon van Judocus Mannaerts

Vererving in 1498-1507

De 7 kinderen van Margareta, weduwe van Henricus, zoon van Judocus Mannaerts
 

Vererving na 1507
Verder dezelfde namen als bij Hm-169, zie hier boven.
 

 


 

Hm-191 (nieuw) rustte op Beukelaar percelen nrs. 8, 3 + 10a en 15a. Het totale cijnsbedrag was 42 oude penningen. Omgerekend volgens de gebruikelijke norm was het oorspronkelijk uitgegeven perceel 42 lopens (5 bunder + 2 lopens) groot. Zo'n groot oppervlakte past niet in het hier besproken deel. We gaan er van uit dat cijnzen nrs. Hm-168 (oud) en Hm-170 (oud), allbei een cijns van 18 oude penningen, die voor 1406 allebei betaald werden door de kinderen van Petrus van Keeldonc, oorspronkelijk elders thuis hoorden. We plaatsen deze twee cijnzen op Nederboekt, perceel nrs. 19-23.



3.

Perceel nrs. 7, 13, 14, 15b en 17: cijnzen aan de heer van Helmond

 

Ook op perceel nrs. 7, 14 en 15b rustten eertijds enkele cijnzen aan de heer van Helmond. In de administratie van de heer van Helmond vanaf de zestiende eeuw hebben deze cijnzen nrs. Hm-43 en Hm-129. Ook op perceel nr. 13 en 17 rustte een cijns aan de heer van Helmond. Deze cijns heeft nr. Hm-212 (nieuw). Al deze cijnzen komen voort uit Hm-154 (oude nummering).
 

Het cijnsbedrag van Hm-154 was 12 oude penningen + 18 nieuwe penningen. Omgerekend volgens de gebruikelijke norm betreft het 3 bunder grond, die tussen 1190 en 1314 van de gemene gronden uitgegeven werd. Deze cijns werd in 1436 in 6 delen gesplitst. In de achttiende eeuw rustten de meeste van die cijnzen op percelen in Beukelaar en Frankevoort. Omdat er geen plaats is voor deze cijnzen in het hier besproken deel gaan we er in deze reconstructie gaan we er van uit dat deze cijnzen oorspronkelijk op percelen in Frankenvoort thuis hoorden. (Zie de toelichting op de uitgiften bij deel Frankevoort).



4.

Perceel nrs. 7, 14 en 15b: een cijns aan de hertog van Brabant

 

Tussen 1314 en 1314 werd een perceel uitgegeven, belast met een cijns van 1 hoen aan de hertog van Brabant (Hg-9). Omgerekend volgens de gebruikelijke norm was het oorspronkelijk uitgegeven perceel 4 lopens groot. In de achttiende rustte deze cijns op percelen nrs. 7, 14 en 15b. Het deel dat op nr. 15b rustte verhuisde in de achttiende eeuw naar perceel nr. 1. In onderstaande tabel zijn de cijnsbetalers tot 1542 gegeven.
 

 

Cijnsbetalers:

 

Transactie en datum:

Hg-9 (1314-1340): een perceel uitgegeven belast met een cijns van 1 hoen aan de hertog van Brabant

 

Henricus Boertman

Koop van de gemeente tussen 1314 en 1340, vermeld in 1380 

Henricus, zoon van Henricus Boertman

Verwerving in 1380-1392 

Agnes, dochter van Henricus Boertman

Verwerving 1392-1418, vermeld in 1418 

Theodoricus, zoon van Henricus Boertman

Verwerving in 1418-1443, vermeld in 1450 

Johanna, weduwe van Theodoricus, zoon van Henricus Boertman

Vererving in 1450-1499 

Petra, dochter van Henricus Fanielis, Daniel, zoon van Loenis Boertmans en de 9 kinderen van Gerardus, zoon van Henricus Boertmans (samen ), en de kinderen van Petrus, zoon van Daniel Batenzoon, Bartel, zoon van Agnetis Danielis, de 3 kinderen van Arnoldus Danielis, Daniel, zoon van Theodoricus Danielis en Mechtold, weduwe van Daniels (samen )

 Verwerving in 1450-1499

Wolterus, zoon van Rodulphus, zoon van Wolterus

Verwerving in 1450-1499 

De 2 kinderen van Wolterus, zoon van Rodulphus, zoon van Wolterus

Vererving in 1450-1499, vermeld in 1499 

Heer Gijsbertus van Erpe

Verwerving in 1499-1524 

Henricus, zoon van Andreas Wouterss

Verwerving in 1499-1524 

Johannes, zoon van Fredericus Henricsz

Verwerving in 1499-1524, vermeld in 1542 

 


 

5.

Perceel nr. 14

 

Op perceel nr. 14 rustte nog een andere cijns aan de heer van Helmond: Hm-72 (nieuwe nummering), voortkomend uit Hm-166 en Hm-167 (oude nummering). Hm-166 (oud) en Hm-167 (oud) hebben vanaf 1406 dezelfde cijnsbetalers. De cijns is nooit gesplitst en er zijn geen aanwijzingen dat de cijns ooit verhuisd is. De cijnsbedragen waren:

 

Hm-166 (oud): 13 1/2 oude penningen en 1 nieuwe obol

Hm-167 (oud): 4 oude penningen te betalen uit het erfgoed van wijlen Henricus Boertmans.

 

Omgerekend volgens de gebruikelijke norm betrof het ongeveer 2 1/4 bunder uitgegeven grond.

 

 

6.

Reconstructie

We koppelden de volgende cijnzen aan de heer van Helmond en de hertog van Brabant aan percelen in het hier besproken deel Beukelaar.

 

Perceel nr.

 

Perceel oppervlakte

Oppervlakte van de oorspronkelijk uitgegeven percelen

Periode van uitgifte

6

2 lopens + 12 roeden

1 bunder + 3 lopens

 

1190-1314

8, 3+10, 15a

9 lopens + 20 roeden

 

6 lopens

 

1190-1314

7, 14. 15b

10 lopens + 20 roeden

 

4 lopens

 

1314-1340

14

 

2 lopens + 15 roeden

2 bunder + 2 lopens

1190-1314

Totaal:

3 bunder + 1 lopens + 17 roeden

4 bunder + 7 lopens

 

 

 


De oppervlakte van perceel nr. 14 komt redelijk goed overeen met het oppervlakte van het oorspronkelijk uitgegeven perceel, berekend aan de hand van de hoogte van het cijnsbedrag. Perceel nr. 6 is veel kleiner dan het oorspronkelijk uitgegeven perceel, terwijl de andere percelen groter zijn. Het totaal oppervlakte van de genoemde percelen is 65 % van de oorspronkelijk uitgegeven percelen.

Het totaal oppervlakte van het hier besproken gebied (perceel nrs. 1-13, min de 28 roeden die in 1625 uitgegeven zijn) is 5 bunder, 2 lopens en 34 roeden. Dat is 9 % groter dan het oppervlakte van de oorspronkelijk uitgegeven percelen. Een aantal (illegale dan wel legale) kleine uitgiften kunnen aan onze aandacht ontsnapt kunnen zijn, Verder dienen we rekening te houden met een marge in de nauwkeurigheid van de genoemde maten. Op basis van deze overwegingen nemen we aan dat de genoemde cijnzen het hier besproken gebied afdekten (afgezien van mogelijk kleine latere uitgiften langs de randen).

Kaart van Veghel     Beukelaar